By Julitha Mlay

GENEVA, Switzerland: Tanzania has outlined its constitutional and legal position on the recognition of Indigenous Peoples and ancestral land, emphasising equal citizenship, national unity and equitable management of natural resources during the 53rd Session of the United Nations Universal Periodic Review (UPR) Working Group in Geneva.

Presenting the Government's position on November 5, 2026, Executive Secretary of the UNESCO National Commission of the United Republic of Tanzania, Professor Hamisi Masanja Malebo, said the country's legal framework does not recognise Indigenous Peoples as a distinct legal category or ancestral land as a separate legal classification.

He explained that Tanzania's approach is founded on the principle of equal citizenship, under which all citizens enjoy equal rights and protection under the law, regardless of their ethnic background, origin, traditions, religion, race or social status.

With more than 120 ethnic groups, Tanzania has a diverse social and cultural heritage shaped by different historical experiences, languages, traditions and patterns of migration and settlement.

Providing historical context, Professor Malebo identified the Hadzabe and Sandawe as the country's earliest inhabitants, followed by successive movements and settlements of communities associated with the Bantu, Cushitic, Khoisan and Nilotic language families.

He explained that these historical movements contributed to the formation of Tanzania's present-day population, with different communities settling and interacting across various parts of the country over generations.

On this basis, he argued that the country's historical experience should be considered in discussions about claims to Indigenous status and ancestral territories, maintaining that no ethnic group should enjoy superior citizenship rights over others.

The presentation also addressed the relationship between land ownership, natural resources and national interests.

Referring to the Natural Wealth and Resources (Permanent Sovereignty) Act, 2017, Professor Malebo highlighted the Government's position that Tanzania's natural wealth and resources are subject to the country's sovereign authority and should be managed in the interests of its people.

He emphasised the importance of maintaining national unity, ensuring equitable access to natural resources and supporting national conservation initiatives within the framework of the country's laws.

Professor Malebo stressed that challenges relating to community identity, land use and historical settlement patterns should be addressed through the rule of law, respect for human rights and good governance, while safeguarding the dignity, livelihoods and cultural traditions of all citizens.

The Government's presentation also placed these issues within the broader context of Tanzania's commitment to human rights and national development.

Professor Malebo highlighted the Government's continued efforts, under the leadership of President Samia Suluhu Hassan, to advance social and economic development while promoting and protecting fundamental rights and freedoms.

These include freedom of expression, freedom of movement and the right to peaceful assembly, as recognised under the Constitution and the international and regional human rights instruments to which Tanzania is a party.

Tanzania further emphasised the importance of the Human Rights Council upholding universality, impartiality, equality and non-discrimination in its consideration of human rights issues.

Professor Malebo's participation in the national delegation also reflected the contribution of the UNESCO National Commission to international discussions within UNESCO's areas of competence.

The Commission's mandate covers education, natural sciences, social and human sciences, culture, and communication and information. These areas are closely connected to the promotion of cultural diversity, preservation of heritage, protection of languages and access to information.

Its engagement in the UPR process therefore provides an opportunity to contribute perspectives on the relationship between cultural identity, diversity, human dignity and sustainable development.

The Universal Periodic Review is a United Nations mechanism through which the human rights records of all 193 UN Member States are examined periodically by the Human Rights Council. Countries present measures taken to fulfil their human rights obligations, receive recommendations from other Member States and outline further steps to strengthen the promotion and protection of human rights.

Tanzania's fourth-cycle review forms part of this international process, providing an opportunity to present national progress, explain its legal and policy frameworks and engage with other Member States on the continued advancement of human rights.

Na Mwandishi Wetu - Mafia, Pwani Wakala wa Nishati Vijijini (REA) umeendelea kuimarisha ushirikiano na wadau wa maendeleo katika kuhakikisha fedha zinazotolewa na Wabia wa Maendeleo zinatumika kutekeleza miradi ya nishati yenye tija kwa wananchi, sambamba na kufanikisha malengo ya Serikali katika kuboresha huduma za kijamii na kukuza uchumi wa wananchi. Hayo yamesemwa na Mkurugenzi Mkuu wa REA, Mhandisi Hassan Said, wakati wa ziara ya Wabia wa Maendeleo katika Sekta ya Nishati walipotembelea kukagua maendeleo ya miradi mbalimbali inayotekelezwa na REA katika Visiwa vya Chole, Juani na Jibondo mkoani Pwani. Mhandisi Said amesema REA imekuwa na utaratibu wa kufanya vikao hivyo mara mbili kwa mwaka, kikiwemo kikao cha kupanga utekelezaji wa miradi kwa mwaka wa fedha husika na kingine cha kukagua maendeleo ya miradi iliyokubaliwa kwa pamoja, hatua inayowapa wadau wa maendeleo fursa ya kuona matumizi ya fedha zao na matokeo yaliyopatikana kwa wananchi. Amesema ziara hiyo imewawezesha wadau kujionea utekelezaji wa mradi mkubwa na wa kipekee wa kusambaza umeme visiwani kwa kutumia nyaya zinazolazwa chini ya bahari, maarufu kama ‘Submarine Cables’, ambao unatarajiwa kuhudumia takribani vitongoji 11 katika visiwa hivyo, ikiwemo vitongoji sita vya Jibondo. Ameongeza kuwa mradi huo ni sehemu ya jitihada za Serikali ya Awamu ya Sita chini ya Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. Samia Suluhu Hassan kuhakikisha wananchi wote wanapata huduma ya umeme, huku akieleza kuwa wadau wa maendeleo wamefurahishwa na maendeleo ya mradi pamoja na ushuhuda wa wananchi kuhusu manufaa ya nishati hiyo katika shughuli za kijamii na kiuchumi. Kwa upande wake, Kamishna Msaidizi wa Maendeleo ya Umeme kutoka Wizara ya Nishati, Mhandisi Styden Rwebangila, amewataka wananchi wanaonufaika na miradi ya umeme kushiriki kikamilifu katika kulinda miundombinu ya nishati, zikiwemo mashine umba (transfoma) na nguzo, ili kuepusha vitendo vya wizi na uharibifu vinavyoweza kusababisha kukatika kwa huduma kwa muda mrefu. Rwebangila amesema miradi hiyo ni mali ya wananchi, hivyo ni wajibu wa jamii kushirikiana na viongozi wa serikali za vijiji katika kuhakikisha miundombinu inalindwa ili Serikali iweze kuendelea kuwafikia wananchi wengine ambao bado hawajapata huduma ya umeme. Naye Mwenyekiti wa Bodi ya Nishati Vijijini (REB), Mhe. Balozi Meja Jenerali Mstaafu, Jacob Kingu, amesema REA imetoa shilingi bilioni 6.8 kwa ajili ya kufanikisha mradi wa kupeleka umeme katika maeneo hayo ya visiwani. Amesisitiza kuwa wananchi wanapaswa kutumia fursa ya kupatikana kwa umeme kujiandaa kuunganisha huduma hiyo katika nyumba na shughuli zao za uzalishaji, ili kunufaika na uwekezaji mkubwa uliofanywa na Serikali. Akizungumza kwa niaba ya Wabia wa Maendeleo katika Sekta ya Nishati, Mtaalamu Mwandamizi wa nishati kutoka Benki ya Dunia, Dkt. Rhonda Jordan, amesema wadau wa maendeleo wamefurahishwa na namna wananchi wa Jibondo walivyojiandaa kupokea huduma ya umeme, akieleza kuwa upatikanaji wa nishati hiyo utafungua fursa za kuboresha huduma za afya, kuongeza shughuli za uzalishaji na kukuza uchumi wa eneo hilo. Akizungumzia manufaa ya mradi huo, mkazi wa kisiwa cha Jibondo, Faki Hatibu, amesema upatikanaji wa umeme utachochea kuanzishwa kwa viwanda vidogo vya kuchakata mwani na kuongeza thamani ya mazao ya bahari, ambayo kwa sasa yanachakatwa kwa kutumia teknolojia za kienyeji. Aidha, mkazi mwingine wa Jibondo, Rehema Ngoma, ambaye ni fundi cherehani, amesema upatikanaji wa umeme utarahisisha shughuli zake za ushonaji kwa kutumia mashine za kisasa zinazotumia umeme. Amesema umeme utasaidia kuongeza ufanisi wa kazi, kupunguza gharama za usafiri na kuongeza kipato cha wanawake wanaojishughulisha na shughuli za ujasiriamali katika kisiwa hicho.
 

HALMASHAURI ya Manispaa ya Kibaha imetoa Shilingi milioni 30 kwa ajili ya ujenzi wa Kituo cha Polisi katika Kata ya Viziwaziwa, ikiwa ni sehemu ya jitihada za kukabiliana na changamoto ya ukosefu wa kituo cha polisi katika eneo hilo.

Ujenzi wa kituo hicho ulianza mwaka 2023 kwa nguvu za wananchi pamoja na wadau wa maendeleo, huku gharama za mradi huo zikikadiriwa kufikia zaidi ya Shilingi milioni 260.

Akizungumza wakati wa kufungua rasmi ujenzi wa kituo hicho sambamba na harambee ya kuchangisha fedha na vifaa vya ujenzi, Mstahiki Meya wa Manispaa ya Kibaha, Dkt. Nicas Mawazo, amewapongeza wananchi kwa kuanzisha mradi huo na kuonesha mshikamano katika kutatua changamoto zinazowakabili.

Dkt. Mawazo amesema Halmashauri itaendelea kutenga fedha kwa ajili ya kukamilisha ujenzi huo, huku akieleza matarajio yake kuwa kituo hicho kitakuwa kimekamilika ifikapo Julai 2027.

Aidha, amechangia mabati 500 kwa ajili ya kuezeka jengo hilo ili kuwezesha kuanza kutumika na kutoa huduma kwa wananchi.

Amesema wananchi wamechangia takribani Shilingi milioni 12 tangu kuanza kwa mradi huo na kwamba hatua hiyo inaonesha namna jamii inavyoweza kuibua na kuanzisha miradi ya maendeleo, huku Serikali ikiingia kusaidia kuikamilisha.

Naye Diwani wa Kata ya Viziwaziwa, Mohamed Chamba, amemshukuru Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Dkt. Samia Suluhu Hassan, kwa kuendelea kuleta fedha za utekelezaji wa miradi ya maendeleo, pamoja na Mstahiki Meya kwa mchango wake wa mabati 500.

Pia amemshukuru Mbunge wa Jimbo la Kibaha, Silvestry Koka, huku akiwahimiza wadau wa maendeleo kuendelea kuunga mkono juhudi za Serikali ili kuhakikisha ujenzi wa kituo hicho unakamilika.

Katika harambee hiyo, madiwani wa Kata za Misugusugu na Visiga, Ally Mwinyi Simba na Saidi Mpaki, wameshiriki na kuahidi kushirikiana kuhamasisha wadau wa maendeleo kuchangia ili kituo hicho kikamilike ndani ya muda uliopangwa.

Kwa upande wao, baadhi ya wananchi wa Kata ya Viziwaziwa wameeleza kufurahishwa na hatua hiyo, wakisema kukamilika kwa kituo hicho kutamaliza kero ya muda mrefu ya ukosefu wa huduma za polisi katika eneo lao.

Wananchi hao pia wamempongeza Mstahiki Meya kwa kuendesha harambee iliyowezesha kupatikana kwa Shilingi 900,000, tofali 750 na mifuko 10 ya saruji kwa ajili ya kuendeleza ujenzi wa kituo hicho.

GENEVA, USWISI | 5 NOVEMBA 2026

Tanzania imewasilisha hatua ilizopiga na maeneo ya kuendeleza katika kukuza na kulinda haki za binadamu, kuimarisha demokrasia, upatikanaji wa haki na maendeleo ya kijamii na kiuchumi, katika Kikao cha Nne cha Mapitio ya Hali ya Haki za Binadamu (Universal Periodic Review – UPR) mbele ya Baraza la Haki za Binadamu la Umoja wa Mataifa, Geneva, Uswisi.

Akiwasilisha taarifa ya nchi, Waziri wa Katiba na Sheria, Mheshimiwa Abdallah Ulega, amesema Tanzania inaendelea kutekeleza mageuzi ya kisheria, kisera na kitaasisi kwa kuzingatia misingi ya Maridhiano, Ustahimilivu, Mageuzi na Kujenga Upya (4Rs), chini ya uongozi wa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan.

Katika eneo la upatikanaji wa haki, Waziri ameeleza kuwa Kampeni ya Mama Samia ya Msaada wa Kisheria imewafikia takribani wananchi milioni 7.9, wakiwemo wanawake zaidi ya milioni nne. Aidha, sheria 446 zimetafsiriwa kwa Kiswahili ili kurahisisha upatikanaji wa taarifa za kisheria na kuongeza uelewa wa wananchi kuhusu haki na wajibu wao.

Katika kuimarisha ushiriki wa wanawake katika nafasi za uongozi, taarifa imeeleza kuwa uwakilishi wa wanawake Bungeni ulifikia asilimia 39.3 mwaka 2025, huku uwakilishi wao katika Mahakama ukifikia asilimia 36.5.

Katika sekta ya afya, taarifa imeonesha kupungua kwa vifo vya wajawazito kutoka 197 hadi 104 kwa kila vizazi hai 100,000. Vilevile, asilimia 94.3 ya watu wanaoishi na VVU wamefikia kiwango cha kufubaza virusi, kwa mujibu wa takwimu zilizowasilishwa.

Katika maendeleo ya miundombinu na huduma muhimu, umeme umefika katika vijiji vyote 12,318 vya Tanzania Bara, huku kiwango cha upatikanaji wa umeme nchini kikifikia takribani asilimia 79.5.

Akizungumzia masuala ya demokrasia na matukio yaliyozunguka Uchaguzi Mkuu wa Oktoba 29, 2025, Mheshimiwa Ulega ametambua uzito wa matukio hayo na kueleza dhamira ya Serikali ya kubaini ukweli, kuhakikisha uwajibikaji na kulinda utu wa binadamu kwa kuzingatia sheria na taratibu zilizopo.

Katika ushirikiano wa kimataifa, Tanzania imesisitiza umuhimu wa kuendelea kushirikiana na nchi wanachama wa Umoja wa Mataifa katika kuimarisha elimu ya haki za binadamu, kusambaza sheria kwa Kiswahili na kutumia teknolojia kwa uwajibikaji katika kuboresha huduma za umma.

Waziri Ulega amesisitiza kuwa Tanzania inatambua umuhimu wa kuendelea na mageuzi, kuimarisha taasisi na uwajibikaji, kwa kuzingatia Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050 na misingi ya kuhakikisha hakuna mwananchi anayeachwa nyuma.

Ushiriki wa Tanzania katika mchakato wa UPR unaonesha umuhimu wa mazungumzo, uwajibikaji na ushirikiano wa kimataifa katika kuendeleza ulinzi na utekelezaji wa haki za binadamu.

UNESCO National Commission of the United Republic of Tanzania (NATCOM Tanzania)

#Tanzania  #HumanRights  #UPR2026  #UNHRC  #NATCOMTanzania  #JusticeForAll

 


GENEVA, Uswisi: Tanzania imefafanua kuwa mfumo wake wa kisheria hautambui jamii za asili, watu wa asili na ardhi za mababu, ikisisitiza kuwa wananchi wote ni raia wenye haki sawa bila kujali kabila, asili, mila, dini, rangi au hali zao za kijamii.

Ufafanuzi huo umetolewa na Katibu Mtendaji wa Tume ya Taifa ya UNESCO ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Profesa Hamisi Masanja Malebo, aliyewasilisha hotuba kwa niaba ya Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania katika Mapitio ya Hali ya Haki za Binadamu (Universal Periodic Review – UPR) yanayofanyika katika Baraza la Haki za Binadamu la Umoja wa Mataifa, Geneva, Uswisi, Novemba 5, 2026.

Katika hotuba hiyo, Profesa Malebo amesema Tanzania ina zaidi ya makabila 120 yanayounda jamii yenye utajiri wa lugha, mila, tamaduni na historia mbalimbali.

Amebainisha kuwa jamii za Tanzania zinawakilisha familia kuu nne za lugha za Afrika ambazo ni Khoisan, Cushitic, Bantu na Nilotic, zikiwa na historia tofauti za uhamaji na mwingiliano wa kijamii uliochangia kuunda jamii za sasa.

Akifafanua kuhusu utambuzi wa jamii za asili (Indigenous Peoples) na ardhi za mababu (Ancestral Land), amesema Katiba na sheria za ndani za Tanzania hazitambui kundi maalumu la kisheria la watu wa asili wala aina tofauti ya ardhi inayotambulika kisheria kama ardhi za mababu.

Amesisitiza kuwa msimamo wa Serikali ni kwamba wananchi wote ni raia wenye haki sawa, bila kujali kabila, asili, mila, dini, rangi au hali zao za kijamii.

Katika hotuba hiyo, ameeleza pia muktadha wa kihistoria kuhusu uhamaji wa jamii mbalimbali nchini, ikiwemo Wamasai, na mwingiliano wao na makundi mengine katika maeneo mbalimbali ya Tanzania.

Kwa mujibu wa maelezo yaliyowasilishwa, uhamaji wa kihistoria wa Wamasai kuelekea kusini ulihusisha mwingiliano na migogoro kuhusu matumizi ya ardhi na maeneo ya malisho kati ya jamii mbalimbali.

Ametaja pia makundi ya Khoisan, Cushitic na Bantu, pamoja na jamii za Wadatoga, akieleza kuwa historia ya makazi na mwingiliano wa jamii hizo ni sehemu ya muktadha wa mijadala kuhusu haki na madai ya ardhi.

Kuhusu changamoto zinazohusishwa na masuala hayo, Profesa Malebo amesisitiza kuwa Serikali itaendelea kuzishughulikia kwa kuzingatia misingi ya utawala wa sheria, heshima kwa haki za binadamu na utawala bora, huku ikilinda utu, maisha na mila za wananchi.

Katika sehemu nyingine ya hotuba hiyo, ameeleza kuwa Serikali inayoongozwa na Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Dkt. Samia Suluhu Hassan, inaendelea kuimarisha maendeleo ya kijamii na kiuchumi sambamba na kulinda haki za binadamu.

Ametaja uhuru wa kujieleza, uhuru wa kutembea na haki ya kukusanyika kwa amani kuwa miongoni mwa haki zinazopaswa kuheshimiwa kwa mujibu wa Katiba na mikataba ya kimataifa na kikanda ambayo Tanzania imeridhia.

Aidha, Tanzania imesisitiza umuhimu wa Baraza la Haki za Binadamu kuzingatia misingi ya ulimwengu wote, kutokuwa na upendeleo, usawa na kutobagua katika kushughulikia masuala ya haki za binadamu.

Ushiriki wa Profesa Malebo katika ujumbe wa Tanzania unaonesha nafasi ya Tume ya Taifa ya UNESCO katika mijadala ya kimataifa inayohusisha maeneo ya kazi za UNESCO, yakiwemo utamaduni, lugha, urithi wa jamii, mawasiliano na upatikanaji wa taarifa.

Kupitia ushiriki huo, Tume inaendelea kushiriki katika mijadala inayolenga kuendeleza uelewa kuhusu umuhimu wa kuhifadhi urithi wa kitamaduni, kuthamini utofauti wa jamii na kukuza heshima kwa haki na utu wa binadamu.

Mapitio ya Hali ya Haki za Binadamu (UPR) ni utaratibu wa Umoja wa Mataifa unaofanyika chini ya Baraza la Haki za Binadamu, ambapo nchi wanachama huwasilisha taarifa kuhusu hatua walizochukua katika kukuza na kulinda haki za binadamu, hupokea mapendekezo kutoka kwa nchi nyingine na kueleza hatua wanazokusudia kuchukua katika kuimarisha utekelezaji wa haki hizo.


Na Shaban Juma, WAF – Dodoma

Waziri wa Afya, Mhe. Mohamed Mchengerwa, amesema Serikali imelenga kuongeza idadi ya wananchi wanaonufaika na Bima ya Afya kwa Wote hadi kufikia milioni 25 ifikapo Juni 2027, ikiwa ni sehemu ya jitihada za kuhakikisha Watanzania wengi zaidi wanapata huduma za afya bila kukabiliwa na mzigo mkubwa wa gharama za matibabu.
NA EMMANUEL MBATILO, DAR ES SALAAM

Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDSM), kupitia Ndaki ya Sayansi za Jamii, kimeandaa mkutano wa kitaaluma wa siku mbili kujadili nafasi, changamoto na fursa za kizazi cha Gen Z katika jamii, uchumi na mabadiliko ya teknolojia duniani.


Na Mwandishi Wetu-Morogoro


OFISI ya Waziri Mkuu (Sera, Bunge, Uratibu na Wenye Ulemavu) kupitia Idara ya Ufuatiliaji na Tathmini ya Utendaji wa Serikali  kwa kushirikiana na Chuo Kikuu Huria cha Tanzania, inaendesha mafunzo maalumu kwa maafisa kutoka Sekretarieti za Mikoa na Halmashauri nchini  kwa lengo la kuwajengea uwezo katika kufuatilia na kutathmini utekelezaji wa shughuli za Serikali.

Mafunzo hayo yanayofanyika mjini Morogoro yanalenga kuwawezesha washiriki kupata ujuzi wa kitaalamu kuhusu mifumo na mbinu sahihi za ukusanyaji, uchambuzi na matumizi ya taarifa za utendaji, ili kuboresha ufuatiliaji wa sera, mipango na miradi ya maendeleo pamoja na kuhakikisha inatekelezwa kwa ufanisi.

Akizungumzia mafunzo hayo, Mratibu kutoka Chuo Kikuu Huria cha Tanzania, ambaye pia ni Mhadhiri Mwandamizi wa Chuo hicho, Bw. Emmanuel Malya amesema, mafunzo hayo yatawawezesha maafisa kufanya tathmini zenye kuzingatia ushahidi na kutumia taarifa zinazopatikana katika kufanya maamuzi sahihi yatakayosaidia kuboresha utoaji wa huduma kwa wananchi.

Aidha, Bw. Malya amesema mafunzo hayo yanashirikisha watumishi wa idara za ufuatiliaji kutoka mikoa ya Mwanza, Kagera, Tanga pamoja na baadhi ya Halmashauri za Mkoa wa Dodoma kwa awamu ya kwanza huku akieleza kuwa hatua hiyo ni sehemu ya jitihada za Serikali za kuimarisha uwajibikaji, ufanisi na usimamizi wa utekelezaji wa shughuli za maendeleo katika ngazi za mikoa na Halmashauri.

Kwa upande wake, Dkt. Ashura Seleman, akizungumza kwa niaba ya Mkurugenzi wa Idara ya Ufuatiliaji na Tathmini ya Shughuli za Serikali, Bi. Sakina Mwinyimkuu, amesema, mafunzo hayo yatakuwa endelevu ili kuhakikisha watumishi wanapata ujuzi unaohitajika katika kufanya ufuatiliaji na tathmini kwa usahihi na weledi hatua itakayosaidia kubaini mafanikio, changamoto na mapungufu katika utekelezaji wa shughuli za Serikali na kuweka mikakati ya kuiboresha.

Dkt. Ashura ameeleza, Serikali inaendelea kuweka mkazo katika kuimarisha mifumo ya ufuatiliaji na tathmini ili kuhakikisha shughuli zinazotekelezwa zinapimwa kwa kuzingatia matokeo yaliyokusudiwa, huku taarifa zinazopatikana zikitumika kubaini mafanikio, changamoto na maeneo yanayohitaji maboresho. 


Baadhi ya washiriki wa mafunzo hayo wamesema maarifa waliyoyapata yatawasaidia kutekeleza majukumu yao kwa ufanisi zaidi wanaporejea katika maeneo yao ya kazi, hususan katika kusimamia na kufuatilia shughuli za Serikali ili kuhakikisha zinaleta matokeo yaliyokusudiwa na kutoa thamani ya fedha iliyotumika. 


 Pia wameongeza, wataimarisha matumizi ya taarifa za ufuatiliaji na tathmini katika kubaini changamoto mapema na kushauri hatua stahiki za kuboresha utekelezaji wa shughuli za Serikali.


Mwisho wa mafunzo hayo ya vitendo ya siku sita, yatawawezesha washiriki kutengeza nyaraka mbili za Ufuatiliji na Tathmini, ikiwemo Nyaraka ya Mpango wa Mwaka wa Ufuatiliaji na Tathimini ( M&E PLAN) na Muongozo Tendaji wa Ufuatiliaji na Tathmini ( OPERATIONAL MANUAL).

Shirika la Viwango Tanzania (TBS) limeeleza kuwa lina nafasi muhimu katika kuhakikisha utekelezaji wa sera ya viwanda kupitia uandaaji wa viwango, utoaji wa elimu kwa wazalishaji pamoja na kusogeza huduma za upimaji na uthibitishaji wa bidhaa karibu na wananchi.

Ujenzi wa Ghala Jipya la Bohari ya Dawa (MSD) Kanda ya Kagera lililopo Chato, mkoani Geita, umefikia asilimia 97 ya utekelezaji, hatua inayotarajiwa kuongeza uwezo wa taasisi hiyo kuhifadhi bidhaa za afya kwa ufanisi zaidi katika mikoa ya Kagera, Geita na maeneo jirani pindi litakapoanza kutumika.

Ghala hilo lenye ukubwa wa mita za mraba 4,800 na kugharimu kiasi cha Shilingi Bilioni 19 linatarajiwa kuwa kitovu muhimu cha kuhifadhi na kusambaza bidhaa za afya, huku likiongeza wigo wa huduma kutoka halmashauri 11 zinazohudumiwa sasa hadi Halmashauri 17.

Meneja wa MSD Kanda ya Kagera, Kalendero Masatu, amesema kukamilika kwa ghala hilo kutawawezesha kuongeza uwezo wa kuhifadhi bidhaa nyingi zaidi katika ubora unaohitajika na kupanua huduma kwa wateja wake.

“Tunatoa huduma kutokea ofisi zetu zilizopo Wilaya ya Muleba, Mkoa wa Kagera katika mazingira magumu kutokana na ufinyu wa nafasi ya kuhifadhi bidhaa pamoja na changamoto za hali ya hewa, hususan mvua nyingi zinazonyesha katika eneo hilo” amesema Masatu.

Ameeleza kuwa kupitia ghala jipya la Chato, Kanda hiyo itaongeza maeneo ya huduma kwa kujumuisha halmashauri zilizokuwa zikihudumiwa na Kanda ya Mwanza, pamoja na kuongeza halmashauri nyingine mbili kutoka Mkoa wa Kigoma, zilizokuwa zikihudumiwa na Kanda ya Tabora.

“Kwa uwepo wa ghala hili sasa tunaenda kutunza mzigo mkubwa na hivyo tutaweza kuwahudumia wateja wetu kwa upana zaidi. Pia, maeneo haya yako karibu nasi, hivyo tutarahisisha usambazaji na kupunguza gharama ambazo taasisi ilikuwa ikitumia,” amesema Masatu.

Kwa upande wa utekelezaji wa mradi, Mhandisi wa Kampuni ya HAINAN International Ltd, Patrick Laibo, amesema ujenzi ulianza Agosti 20, 2025 na ulipangwa kutekelezwa kwa kipindi cha miezi 14.

Amesema kwa sasa jengo la ofisi limefikia asilimia 99 ya utekelezaji, ghala kuu likiwa katika asilimia 96 kutokana na kazi za mwisho za ufungaji na ukamilishaji wa mfumo wa viyoyozi (AC), huku miundombinu ya nje ikiwa karibu kukamilika kwa asilimia 100.

Ameongeza kuwa kwa ujumla mradi umefikia asilimia 97 na kazi zilizobaki ni za ukamilishaji wa mifumo na maeneo machache ya mradi.

Mbali na kuimarisha miundombinu ya MSD, mradi huo umekuwa chanzo cha ajira kwa wananchi wa Chato, ambapo zaidi ya vijana 100 wamepata fursa za ajira kupitia utekelezaji wake. Mhandisi Laibo amesema mradi huo umechangia pia kuwajengea vijana uwezo na uzoefu wa kitaalamu kupitia ushiriki wao katika shughuli mbalimbali za ujenzi.

Akizungumzia mazingira ya kazi katika ghala hilo, Afisa Huduma kwa Wateja wa MSD Kagera, Julieth Msele, amesema jengo hilo lina nafasi kubwa na mazingira mazuri yatakayorahisisha utoaji wa huduma kwa wateja pamoja na uhifadhi wa bidhaa mbalimbali za afya.

Naye Fundi wa Mifumo ya Njia ya Hewa, Joseph Mwatoine, amesema mradi huo umekuwa fursa muhimu kwa vijana kupata ajira, kujiongezea kipato na kupata uzoefu wa kitaalamu kupitia ushiriki wao katika utekelezaji wa kazi mbalimbali za ujenzi.

Bi. Hellen Juma, mkazi wa Chato ameishukuru Serikali kwa kuleta mradi huo katika eneo hilo, akieleza kuwa mbali na kutoa ajira kwa wananchi, uwepo wa ghala hilo utarahisisha upatikanaji wa dawa kwa vituo vya kutolea huduma za afya vilivyopo maeneo ya jirani.



Mkuu wa Chuo cha Uhasibu Arusha (IAA), Prof. Eliamani Sedoyeka, amesema matumizi sahihi ya Akili Unde (AI) yanaweza kuboresha elimu na tafiti kwa kuwasaidia wanafunzi na watafiti kubaini mapengo ya tafiti (research gaps), kupata mwelekeo wa utafiti na kuongeza ubora wa kazi zao, akisisitiza kuwa teknolojia hiyo inapaswa kutumiwa kwa kuzingatia uadilifu na maadili ya kitaaluma.

Akizungumza katika kongamano la kitaaluma lililofanyika IAA, Kampasi ya Dar es Salaam, na kurushwa kwa njia ya mtandao katika kampasi nyingine, Prof. Sedoyeka amesema AI ni nyenzo muhimu katika kuimarisha utafiti, ikiwa itatumika kwa lengo la kuongeza maarifa na ujuzi badala ya kuchukua nafasi ya uwezo wa mwanafunzi kufikiri na kufanya kazi mwenyewe.

Prof. Sedoyeka amesema hayo huku akieleza kuwa makongamano ya kitaaluma yanayoandaliwa na IAA, yanatoa fursa kwa wanafunzi wa Shahada ya Uzamili kuwasilisha, kujadili, kutetea na kuchapisha matokeo ya tafiti zao, akiweka wazi kuwa kongamano hilo la siku mbili limewakutanisha wanafunzi na wataalamu kutoka fani mbalimbali ili kuwapa washiriki nafasi ya kuwasilisha kazi zao, kupata maoni ya kitaalamu na mwongozo wa kuboresha tafiti kabla ya kuzichapisha.

“Mwanafunzi anapokamilisha utafiti anatakiwa kuandika andiko la kitaaluma (research paper). Ili kuhitimu, anatakiwa pia kuhakikisha andiko lake linachapishwa. Sasa ili kuwapa wanafunzi wote fursa ya kuwasilisha, kutetea na kuchapisha tafiti zao, tunaandaa makongamano haya ya kitaaluma,” amesema Prof. Sedoyeka.

Hata hivyo, Prof. Sedoyeka amesisitiza kuhusu matumizi ya AI, akisema teknolojia hiyo haipaswi kuonekana kama tatizo iwapo inamsaidia mwanafunzi kupata maarifa na ujuzi unaohitajika kufikia malengo ya kitaaluma, huku akihimiza matumizi yake kwa kuzingatia sheria na maadili ya kitaaluma.

Kwa upande wao, baadhi ya wanafunzi wa Shahada ya Uzamili walioshiriki kuwasilisha tafiti zao katika kongamano hilo, akiwemo Shalfan Zuberi na Imtithal Salum Tawfiq, wamesema wanazingatia uhalisi na ubora wa tafiti zao kabla ya kuziandaa kwa ajili ya kuchapishwa, wakieleza kuwa tafiti walizowasilisha zinalenga kutatua changamoto mbalimbali zinazoikabili jamii, hususan katika sekta za mawasiliano, uchukuzi na miundombinu.













By: PMO - RALG, Nairobi – Kenya


The Minister of State, Prime Minister’s Office – Regional Administration and Local Government (PMO–RALG), Hon. Prof. Riziki Shemdoe, has reaffirmed Tanzania’s unwavering commitment to strengthening regional integration through effective and collaborative local governance, emphasizing that Local Governments must remain at the centre of East African integration and sustainable development.

Speaking on 4th November 2026 during the East Africa Local Government Forum (EALGF) in Nairobi, Kenya, Prof. Shemdoe highlighted Tanzania’s commitment to the Forum as a strategic platform for knowledge sharing, mutual learning, exchange of experiences, and collective action aimed at strengthening local governance across the East African Community (EAC). He assured member states that Tanzania remains a reliable partner in advancing the Forum’s objectives and regional cooperation agenda. 

"Tanzania remains a dependable partner in advancing the Forum’s objectives and regional cooperation agenda. You can count on Tanzania," Prof. Shemdoe emphasized.

He further reaffirmed Tanzania’s readiness to deepen collaboration with all EAC Ministries responsible for Local Government, underscoring the country’s commitment to sharing experiences, learning from regional best practices, and supporting joint initiatives aimed at strengthening local governance systems and improving service delivery across the Community.

On institutional strengthening, Prof. Shemdoe expressed Tanzania’s strong support for fast-tracking outstanding strategic priorities, particularly the approval of the EACLGA Corporate Strategic Plan 2026–2031 and the development of a sustainable funding strategy. He noted that these instruments are essential in providing the Forum with clear strategic direction, institutional autonomy, and sustainable resources to effectively fulfil its mandate and deliver meaningful results for the people of East Africa.

In recognition of leadership and continuity, Prof. Shemdoe congratulated the outgoing Chairperson for exemplary leadership and dedicated service to the Forum, while warmly welcoming the incoming Chairperson. He assured the new leadership of Tanzania’s full support, alongside that of PMO–RALG, in advancing the Forum’s mission and strengthening cooperation among Local Governments across East Africa.

Tanzania’s reaffirmed commitment underscores its determination to contribute to a united, integrated, and prosperous East Africa, where strong Local Governments serve as engines of inclusive development, effective public service delivery, and improved livelihoods. Through sustained regional cooperation, Tanzania continues to champion a people-centred integration agenda that places Local Governments at the forefront of the East African Community’s development.

The East Africa Local Government Forum (EALGF) was graced by the Chief Guest, H.E. Dr. Musalia Mudavadi, Prime Cabinet Secretary and Cabinet Secretary for Foreign and Diaspora Affairs of the Republic of Kenya.