NAIBU Waziri wa Mawasiliano na Teknolojia ya Habari, Dk. Switbert Mkama, amezitaka nchi wanachama wa Jumuiya ya Afrika Mashariki (EAC) kuimarisha mifumo ya kidijitali, miundombinu ya usafirishaji na ushirikiano wa kikanda ili kurahisisha biashara za mtandaoni na kuongeza ufanisi wa huduma za posta.
Akizungumza jana jijini Arusha wakati wa ufunguzi wa Jukwaa la Tano la Posta na Usafirishaji Afrika Mashariki, lililofanyika kuanzia Oktoba 14 hadi 16, 2026, Dk. Mkama alisema ukuaji wa biashara za mtandaoni unahitaji mifumo bora ya posta, huduma za malipo zinazopatikana kwa urahisi, gharama zilizo wazi na uhakika wa kufikishwa kwa bidhaa kwa wateja.
Alisema huduma za posta zinapaswa kupatikana kwa wananchi wote, wakiwemo wanaoishi maeneo ya vijijini, akizitaka nchi wanachama kuimarisha mifumo ya malipo na usafirishaji inayoweza kuunganishwa, kuboresha miundombinu na kuoanisha viwango vya teknolojia pamoja na mafunzo ya kitaaluma ili kuleta mageuzi katika sekta hiyo.
“Mitandao ya huduma za posta inafikia jamii mbalimbali katika ukanda huu, ikiwemo maeneo ya vijijini na yale ambayo hayajafikiwa vya kutosha na huduma hizo. Hali hii inafanya posta kuwa msingi muhimu wa kukuza biashara za mtandaoni na kuwawezesha wananchi kushiriki katika uchumi wa kidijitali,” alisema.
Dk. Mkama pia alisisitiza umuhimu wa kuimarisha Mfumo wa Anwani za Makazi na Postikodi (APM), akieleza kuwa anwani sahihi na za kuaminika ni muhimu katika kurahisisha usafirishaji wa vifurushi, kupanga njia za usafirishaji na kuboresha utoaji wa huduma kwa wananchi.
Alisema uzoefu wa Tanzania katika kutekeleza mfumo huo unaonesha umuhimu wa kutambua anwani za makazi ili kuboresha shughuli za posta na huduma nyingine zinazotegemea usafirishaji wa bidhaa.
Aidha, alizitaka serikali na mamlaka za udhibiti kuweka mazingira rafiki kwa ubunifu na uwekezaji katika sekta ya posta, huku zikilinda haki za walaji, kuimarisha ushindani wa haki na kuhakikisha usalama pamoja na uaminifu wa huduma za kidijitali.
Kwa upande wake, akimwakilisha Mkurugenzi Mkuu wa Mfuko wa Mawasiliano kwa Wote (UCSAF), Mulembwa Denis Munaku, Dk. Peter Kihogo alisema mfuko huo unaendelea kusaidia mageuzi katika sekta ya posta nchini kupitia uwekezaji katika miundombinu ya mawasiliano, vifaa vya kidijitali na upanuzi wa huduma za posta katika maeneo ya vijijini na maeneo mengine ambayo hayajafikiwa vya kutosha.
Dk. Kihogo alisema tangu kuanzishwa kwake mwaka 2006, UCSAF imechangia kupanua upatikanaji wa huduma za mawasiliano, hatua inayosaidia kukuza biashara za mtandaoni na kuboresha upatikanaji wa huduma za posta.
Alieleza kuwa hadi Juni 2026, mtandao wa mawasiliano ya simu wa kizazi cha nne (4G) ulikuwa umefikia asilimia 94 ya wananchi, akibainisha kuwa upanuzi wa mawasiliano ni muhimu katika kuimarisha huduma za kidijitali na usafirishaji wa vifurushi.
Alisema UCSAF pia imeunga mkono uboreshaji wa shughuli za posta kwa kusambaza vifaa zaidi ya 500 vya kidijitali vinavyoshikiliwa kwa mkono, vinavyojulikana kama Personal Digital Assistants (PDAs), kwa ajili ya kurahisisha usambazaji wa vifurushi na uingizaji wa taarifa za wateja katika mifumo ya posta.
Aidha, mfuko huo ulitoa kompyuta 100 kwa ajili ya kuboresha shughuli za posta katika maeneo ya vijijini na mashine 50 za kunakili nyaraka zinazoshikiliwa kwa mkono ili kuboresha huduma katika madawati ya mapokezi.
Dk. Kihogo aliongeza kuwa katika mwaka wa fedha 2026/2027, UCSAF imepanga kujenga majengo 31 ya ofisi za posta vijijini ili kuongeza upatikanaji wa huduma hizo kwa jamii ambazo hazijafikiwa vya kutosha.
Alisema mfuko huo pia unatathmini gharama zinazotumiwa na Shirika la Posta Tanzania katika kutoa huduma za posta kwa wote ili kuishauri serikali kuhusu namna ya kuimarisha utoaji wa huduma hizo nchini kote.
Vilevile, UCSAF inaandaa utafiti wa awali kuhusu huduma za posta na usafirishaji wa vifurushi ili kusaidia kupanga na kuelekeza uwekezaji wa baadaye katika sekta hiyo.
Alisisitiza kuwa ushirikiano kati ya UCSAF, waendeshaji wa huduma za posta na usafirishaji wa vifurushi, watoa huduma za mawasiliano na wadau wengine ni muhimu katika kupunguza pengo la upatikanaji wa mawasiliano na kuimarisha biashara za mtandaoni pamoja na huduma za usafirishaji katika Afrika Mashariki.
Wakati huo huo, Mkuu wa Wilaya ya Arumeru, Neema Lugangira, aliyemwakilisha Mkuu wa Mkoa wa Arusha, Amos Makalla, alisema Mkoa wa Arusha umependekezwa kuwa eneo la majaribio kwa ajili ya kuanzisha na kuimarisha huduma za posta za kidijitali nchini, kwa lengo la kuweka mfano ambao mikoa mingine na nchi za Afrika Mashariki zinaweza kujifunza.
Alisema pendekezo hilo linalenga kubadilisha ofisi za posta kuwa vituo vya kisasa vya huduma vinavyowaunganisha wananchi na wafanyabiashara na huduma za biashara za mtandaoni, malipo ya kidijitali, huduma za serikali mtandao na mifumo ya kisasa ya usafirishaji.
Lugangira alisema Arusha ina nafasi nzuri ya kuongoza utekelezaji wa mpango huo kutokana na shughuli zake za utalii, mikutano ya kimataifa, mauzo ya mazao ya kilimo nje ya nchi na kukua kwa jumuiya ya wafanyabiashara.
“Kufanya Arusha kuwa eneo la majaribio kutatoa fursa ya kuonesha namna teknolojia inavyoweza kuboresha huduma za posta, kurahisisha upatikanaji wa masoko na kuongeza ufanisi katika usafirishaji wa bidhaa,” alisema.
Alisisitiza kuwa Tanzania inapaswa kuachana na mijadala pekee kuhusu mustakabali wa huduma za posta na kuelekeza nguvu katika kutekeleza mifumo ya kisasa itakayowaletea wananchi na wafanyabiashara manufaa yanayoonekana.
Aidha, alipendekeza mageuzi ya kidijitali katika huduma za posta yajumuishwe kwenye maazimio ya jukwaa hilo ili yaweze kutekelezwa na wadau husika, akisema hatua hiyo inaweza kuifanya Arusha kuwa mfano kwa mikoa mingine nchini, Afrika Mashariki na bara la Afrika kwa ujumla.