Mkurugenzi wa Huduma za Kinga wa Wizara ya Afya, Dkt. Samweli Lazaro,akizungumza wakati akifungua Kongamano la Usafi wa Mazingira lililoenda sambamba na maadhimisho ya Siku ya Matumizi ya Choo Bora Duniani kwa niaba ya Katibu Mkuu wa Wizara hiyo, Dkt. Grace Magembe.

Na .Mwandishi Wetu- DODOMA

WATAALAMU  wa afya ya mazingira nchini wametakiwa kuimarisha mikakati ya kudhibiti magonjwa ya mlipuko, hususan Ebola, kwa kuongeza ufuatiliaji wa afya mipakani, huduma za unawaji mikono na utayari wa timu za kukabiliana na dharura, ili kuzuia ugonjwa huo kuingia nchini na kusambaa kwa jamii.

Wito huo umetolewa na Mkurugenzi wa Huduma za Kinga wa Wizara ya Afya, Dkt. Samweli Lazaro, kwa niaba ya Katibu Mkuu wa Wizara hiyo, Dkt. Grace Magembe,wakati akifungua Kongamano la Usafi wa Mazingira lililoenda sambamba na maadhimisho ya Siku ya Matumizi ya Choo Bora Duniani.

Amesema  kuwa Tanzania ipo katika mazingira yanayohitaji tahadhari kutokana na taarifa za Ebola katika baadhi ya nchi za Afrika na hatari ya maambukizi kuvuka mipaka.

"Wataalamu hao wana nafasi muhimu ya kuzuia maambukizi kwa kusimamia unawaji wa mikono, ukaguzi wa wasafiri katika mipaka rasmi na kuhakikisha timu za kukabiliana na dharura kwenye mikoa na Halmashauri zinakuwa tayari kutoa huduma kwa haraka pale mtu anapohisiwa kuwa na ugonjwa huo."amesema Dkt.Lazaro

Aidha, amesisitiza umuhimu wa mifumo ya ufuatiliaji kubaini watu waliokuwa na mawasiliano na mtu anayehisiwa kuwa na Ebola ili kudhibiti uwezekano wa maambukizi kusambaa katika jamii.

Akizungumzia maandalizi ya Tanzania kuwa mwenyeji wa michuano ya AFCON 2027, Dkt. Lazaro amesema sekta ya afya ina wajibu wa kuhakikisha mazingira ya miji na maeneo mbalimbali yanakuwa safi na salama kwa wageni watakaotembelea nchini.

Aidha, amesema Wizara ya Afya kwa kushirikiana na Ofisi ya Waziri Mkuu – Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa (TAMISEMI) itaendelea kuhakikisha wataalamu wa afya ya mazingira wanapata mazingira wezeshi ya kutekeleza majukumu yao bila vikwazo. Ameeleza kuwa usimamizi madhubuti wa afua za afya ya mazingira una mchango mkubwa katika kuzuia magonjwa yanayotokana na uchafuzi wa mazingira na kupunguza gharama za matibabu.

Dkt. Lazaro amewataka washiriki wa kongamano hilo kutumia siku mbili za majadiliano kuweka maazimio yanayotekelezeka kuhusu changamoto za sasa za afya ya mazingira, hususan maandalizi ya kukabiliana na El Niño, udhibiti wa Ebola na uimarishaji wa huduma za usafi.

Amesema kongamano hilo linapaswa kutoa mikakati itakayowezesha wataalamu kutekeleza majukumu yao kwa ufanisi na kuchangia katika kupunguza mzigo wa magonjwa nchini.

Kwa upande wake Mkurugenzi Msaidizi Huduma za Afya na Mazingira na Usafi  Dkt. Amour Seleman amesema huduma za afya ya mazingira na usafi ni muhimu katika kukabiliana na changamoto za kiafya zinazolikabili Taifa, ikiwemo magonjwa ya mlipuko, uchafuzi wa mazingira na athari za mabadiliko ya tabianchi.

Amesema Tanzania inakabiliwa na vitisho vya magonjwa yanayovuka mipaka kama Ebola inayoendelea kuripotiwa katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC) na kipindupindu kinachoripotiwa nchini na katika nchi jirani.

Dkt.Seleman amesema umuhimu wa kuimarisha afua hizo unatokana pia na azma ya Serikali kuhakikisha kaya zote zinakuwa na vyoo ifikapo mwaka 2030, kama sehemu ya utekelezaji wa Malengo ya Maendeleo Endelevu.

Amesema magonjwa mengi yanayoweza kuzuilika bado yanaendelea kuchangia idadi ya wananchi wanaofika kupata huduma za matibabu hospitalini, huku uchafuzi wa mazingira ukichangia pia ongezeko la magonjwa yasiyoambukiza.

Ameeleza kuwa hali hiyo inaweza kuongeza gharama za huduma za afya na kuathiri uendelevu wa Bima ya Afya kwa Wote, hivyo wataalamu wa afya ya mazingira wanapaswa kuimarisha juhudi za kuondoa vihatarishi vya magonjwa katika jamii.

Aidha, amesema kongamano hilo lenye kaulimbiu isemayo Usafi wa Mazingira na Usawa wa Kijinsia limelenga kuweka mikakati endelevu ya kuboresha huduma za afya ya mazingira na kudhibiti magonjwa ya mlipuko, kupitia tathmini ya utekelezaji wa usafi katika makazi, masoko na taasisi, kubadilishana uzoefu kuhusu matumizi ya vyoo bora, unawaji mikono, hedhi salama, udhibiti wa taka na upatikanaji wa maji safi na salama.

Amesema mijadala ya siku mbili inatarajiwa kubaini changamoto na kuweka mikakati ya utatuzi, ikiwemo matumizi ya tafiti, ubunifu na ushirikishwaji wa sekta binafsi.

Naye  Mkuu wa Sehemu ya Afya na Usafi wa Mazingira kutoka Ofisi ya Waziri Mkuu – TAMISEMI, Seleman Yondo, amesema wanatarajia kupata maazimio yatakayoboresha utekelezaji wa afua za afya ya mazingira na kusisitiza umuhimu wa ushirikiano kati ya Wizara ya Afya, inayosimamia sera, na TAMISEMI inayofanya utekelezaji lakini pia wadau wengine wanaotekeleza miongozo hiyo.

Aidha, Yondo amependekeza kuundwa kwa Kikundi Kazi cha Kitaalamu cha Afya ya Mazingira ili kusaidia kuboresha miongozo na kuhakikisha inazingatia mahitaji halisi ya utekelezaji. Amesema ushirikiano wa karibu kati ya wizara hizo ni muhimu ili kuimarisha huduma za afya ya mazingira nchini.

Mkurugenzi wa Huduma za Kinga wa Wizara ya Afya, Dkt. Samweli Lazaro,akizungumza wakati akifungua Kongamano la Usafi wa Mazingira lililoenda sambamba na maadhimisho ya Siku ya Matumizi ya Choo Bora Duniani kwa niaba ya Katibu Mkuu wa Wizara hiyo, Dkt. Grace Magembe.

Sehemu ya washiriki wakimsikiliza Mkurugenzi wa Huduma za Kinga wa Wizara ya Afya, Dkt. Samweli Lazaro (hayupo pichani) wakati akifungua Kongamano la Usafi wa Mazingira lililoenda sambamba na maadhimisho ya Siku ya Matumizi ya Choo Bora Duniani kwa niaba ya Katibu Mkuu wa Wizara hiyo, Dkt. Grace Magembe.

Sehemu ya washiriki wakimsikiliza Mkurugenzi wa Huduma za Kinga wa Wizara ya Afya, Dkt. Samweli Lazaro (hayupo pichani) wakati akifungua Kongamano la Usafi wa Mazingira lililoenda sambamba na maadhimisho ya Siku ya Matumizi ya Choo Bora Duniani kwa niaba ya Katibu Mkuu wa Wizara hiyo, Dkt. Grace Magembe.

Mkurugenzi wa Huduma za Kinga wa Wizara ya Afya, Dkt. Samweli Lazaro akiwa katika picha ya pamoja mara baada ya kufungua  Kongamano la Usafi wa Mazingira lililoenda sambamba na maadhimisho ya Siku ya Matumizi ya Choo Bora Duniani kwa niaba ya Katibu Mkuu wa Wizara hiyo, Dkt. Grace Magembe.

Mkurugenzi wa Huduma za Kinga wa Wizara ya Afya, Dkt. Samweli Lazaro akiwa katika picha ya pamoja mara baada ya kufungua  Kongamano la Usafi wa Mazingira lililoenda sambamba na maadhimisho ya Siku ya Matumizi ya Choo Bora Duniani kwa niaba ya Katibu Mkuu wa Wizara hiyo, Dkt. Grace Magembe.


Waziri wa Nchi, Ofisi ya Waziri Mkuu – Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa (OWM–TAMISEMI), Mhe. Prof. Riziki Shemdoe, ametembelea na kukagua miradi ya TACTIC yenye thamani ya Shilingi Bilioni 36 inayotekelezwa jijini Tanga.

 Uboreshaji wa miundombinu ya masoko, eneo la mapumziko ya ufukweni, barabara na mifereji ya maji ya mvua, pamoja na ujenzi wa ofisi za wahandisi wa Jiji la Tanga na TARURA, ambapo utekelezaji wake umefikia wastani wa asilimia 65.

Prof. Shemdoe ametembelea miradi hiyo Novemba 18, 2026, kwa lengo la kukagua maendeleo ya utekelezaji wake na kuhimiza wakandarasi kukamilisha kazi kwa kuzingatia masharti ya mikataba. Aidha, amemshukuru Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan, kwa kuwezesha upatikanaji wa fedha za kutekeleza miradi hiyo jijini Tanga.

“Nimetembelea mradi wa ujenzi wa ofisi ya wahandisi wa Jiji na TARURA uliofikia asilimia 65, mradi wa uboreshaji wa eneo la mapumziko ya ufukweni Raskazone uliofikia asilimia 65, ujenzi wa Soko la Makorora uliofikia asilimia 65, Barabara ya Tangasisi iliyofikia asilimia 65, Barabara ya Magomeni iliyofikia asilimia 80, pamoja na mfereji wa maji ya mvua wa Kange–Mwarongo wenye urefu wa kilomita 10 ambao umefikia asilimia 65,” ameeleza Prof. Shemdoe.

Aidha, Prof. Shemdoe amewataka Wakuu wa Mikoa inayotekeleza miradi ya TACTIC kuongeza juhudi katika usimamizi na ufuatiliaji wa miradi hiyo, akieleza kuwa baadhi ya mikoa aliyotembelea Makamu wa Rais imeonesha kiwango cha chini cha utekelezaji. Amewataka viongozi wa Mkoa wa Tanga kuongeza kasi ya usimamizi wa miradi hiyo licha ya kufikia asilimia 65, ikilinganishwa na asilimia 77 iliyotarajiwa kufikiwa katika hatua hii ya utekelezaji.

“Mhe. Rais ametoa fedha hizi si kwa ajili ya wakandarasi kuwepo katika maeneo ya miradi, bali ni kwa ajili ya kusogeza na kuboresha huduma kwa Watanzania. Hivyo, namtaka mkandarasi kuongeza kasi na ufanisi wa kazi, kwani hakutakuwa na nyongeza ya muda wa utekelezaji wa mradi,” amesisitiza Prof. Shemdoe.

Miradi hiyo ya TACTIC jijini Tanga inatekelezwa na wakandarasi wakiwepo M/s Jiangx pamoja na Salem Construction Ltd, na  kampuni za ushauri  UWP na STET.
















 



Na Mwandishi Wetu - Dar es Salaam.


Katibu Mkuu, Ofisi ya Rais - Mipango na Katibu Mtendaji wa Tume ya Taifa ya Mipango, Dkt. Tausi Kida amekutana na Mwakilishi Mkazi wa Shirika la Umoja wa Mataifa la Idadi ya Watu (UNFPA), Bw. Mark Bryan Schreiner, leo Novemba 18, 2026, jijini Dar es Salaam.

Viongozi hao, wamefanya tathmini ya ushirikiano baina ya taasisi zao kwa lengo la kuimarisha uhusiano wa kidiplomasia na maendeleo baina ya baina ya nchi.

Katika mazungumzo hayo, Katibu Mkuu amemshukuru Bw. Schreiner kwa mchango wake katika kuimarisha ushirikiano wa Tanzania na UNFPA, hususan katika masuala ya idadi ya watu na mipango ya maendeleo.

Dkt. Kida amesisitiza umuhimu wa kuzingatia mwenendo wa idadi ya watu, uwekezaji kwa vijana na maendeleo ya rasilimali watu katika utekelezaji wa Dira 2050 na Mpango wa Nne wa Maendeleo wa Taifa wa Miaka Mitano.
Aidha, amesisitiza kuwekeza kwa vijana, kuimarisha rasilimali watu na kukabiliana na changamoto za umaskini, mimba za utotoni na ukatili wa kijinsia ili Taifa liweze kunufaika na fursa za idadi kubwa ya vijana.

Aidha, viongozi hao wamekubaliana kukamilisha mapitio ya Sera ya Taifa ya Idadi ya Watu na kuandaa programu mpya ya ushirikiano inayoakisi vipaumbele vya Dira 2050.

Kwa upande wake, Bw. Schreiner amethibitisha dhamira ya UNFPA kuendeleza ushirikiano huo, ikiwemo kutoa msaada wa kitaalamu katika uchambuzi wa takwimu na mwenendo wa idadi ya watu.

Chuo cha Mipango ya Maendeleo Vijijini (IRDP) kimewataka wahitimu wa chuo hicho kutumia elimu, ujuzi na maarifa waliyoyapata kutatua changamoto za jamii, kujiajiri na kuajiri wengine badala ya kutegemea vyeti pekee kupata ajira, kikieleza kuwa elimu inapaswa kuwa na matokeo yanayoonekana katika maisha ya wahitimu na jamii kwa ujumla.

Akizungumza Novemba 18, 2026, jijini Dodoma katika Siku ya Masajili (Convocation) ya chuo hicho, Mwenyekiti wa Baraza la Uongozi, Joseph Kuzilwa, amesema wahitimu wanapaswa kutumia elimu yao kwa namna inayochangia maendeleo ya taifa kuelekea utekelezaji wa Dira ya Taifa ya 2050, akisisitiza kuwa cheti si mwisho wa elimu bali ni msingi wa kutumia maarifa kujenga maisha, kujiendeleza kielimu na kuisaidia jamii.

Kuzilwa amesisitiza matumizi sahihi ya akili mnemba (AI) katika elimu, akieleza kuwa teknolojia hiyo inaweza kusaidia ufundishaji na ujifunzaji lakini pia inaweza kudhoofisha uwezo wa mtu kufikiri ikiwa itatumika vibaya, amesema matumizi yake yanapaswa kuwa jumuishi kwa kuchanganya na uwezo wao binafsi wa kitaaluma ili kupata manufaa zaidi.

Pia amewataka wahitimu waliopo kwenye maeneo ya kazi kushirikiana na chuo kwa kutoa nafasi za mafunzo kwa vitendo kwa wanafunzi, kuwafanyia mentorship na kuwasaidia kupata uzoefu wa mazingira halisi ya kazi, huku waajiri wakitoa mrejesho utakaosaidia kuboresha mitaala na kuendana na mahitaji ya soko la ajira.

Kwa upande wake, Mkuu wa Chuo cha Mipango ya Maendeleo Vijijini, Prof. Hozen Mayaya, amesema chuo kimepiga hatua katika ukuaji na utoaji wa elimu, kutoka kuwa na wanafunzi 14 na watumishi takribani 13 hadi kufikia wanafunzi zaidi ya 15,000 na watumishi 495, akieleza kuwa mafanikio hayo ni sehemu ya juhudi za chuo kuimarisha mchango wake katika maendeleo ya taifa.

Mayaya amesema chuo  kinaendelea kuimarisha kituo cha ujasiriamali na ubunifu MEI (Mipango Entrepreneurship and Innovation Centre) kwa ajili ya kuwajengea wanafunzi ujuzi wa ziada wa kujiajiri na kuajiriwa, huku kikitarajia kujenga kituo kikubwa cha ubunifu katika Kampasi ya Furaha iliyopo Mjini Dodoma kupitia mradi unaotajwa kuwa na thamani ya Sh bilioni 2.6, utakaowezesha wanafunzi na wadau wengine kupata fursa za ubunifu.


Makamu Mkuu wa Chuo anayeshughulikia Taaluma, Utafiti na Ushauri Elekezi, Prof. Dimoso, amesema kituo cha ubunifu na ujasiriamali kimeanza kuonesha matokeo kupitia wanafunzi watano wa Diploma ya Teknolojia ya Habari na Mawasiliano (TEHAMA) waliobuni mfumo wa kidijitali wa kupanga foleni hospitalini, unaomwezesha mgonjwa kujisajili na kupata taarifa ya namba yake pamoja na muda anaotarajiwa kumuona daktari.


Amesema mfumo huo utasaidia kupunguza muda wa wagonjwa kusubiri huduma hospitalini, kwa kuwa wanaweza kuendelea na shughuli zao nyingine wakati wakisubiri muda wa kwenda kumuona daktari, huku akieleza kuwa chuo kimeendelea kuimarisha matumizi ya teknolojia na akili mnemba katika ufundishaji na ujifunzaji na ufaulu wa wanafunzi umeongezeka ikilinganishwa na mwaka uliopita.


Katika Siku hiyo ya Masajili, chuo pia kimetambua wanafunzi waliofanya vizuri katika masomo na wahadhiri waliofanya vizuri katika utafiti na machapisho ya kitaaluma, hatua inayolenga kuhamasisha ubora wa elimu, ubunifu, tafiti na matumizi ya maarifa katika kutatua changamoto za jamii.

 

Mbunge wa Bunge la Afrika Mashariki (EALA) kutoka Tanzania, Mhe.Cosato Chumi, amezitaka nchi wanachama wa Jumuiya ya Afrika Mashariki (EAC) kuimarisha mshikamano na biashara ya ndani ya kikanda ili kukabiliana na athari za migogoro ya kimataifa.

Chumi amesema migogoro inayoendelea duniani imeonesha umuhimu wa nchi za Afrika Mashariki kujenga uchumi imara katika sekta za nishati, kilimo, mbolea na biashara, akisisitiza kuwa soko la zaidi ya watu milioni 300 ndani ya EAC ni fursa kubwa ya kukuza nguvu ya kiuchumi ya ukanda huo.

Akizungumza katika Semina ya Mahusiano ya Mabunge kati ya Bunge la Afrika Mashariki na Bunge la Umoja wa Ulaya (Interparliamentary Relations Seminar), amesema nchi wanachama zinapaswa kuondoa vikwazo vya biashara, kuimarisha uzalishaji wa ndani na kuongeza thamani ya bidhaa zinazozalishwa katika ukanda huo ili kupunguza utegemezi wa masoko ya nje.

Aidha, amesisitiza kuwa Bunge la Afrika Mashariki (EALA), kwa kushirikiana na mabunge ya kitaifa, lina wajibu wa kuweka na kusimamia sheria na mifumo inayolinda amani, usalama na ustawi wa kiuchumi wa wananchi.

Chumi amesema ushirikiano wa kikanda si jambo la hiari, bali ni hitaji la kimkakati katika kuimarisha usalama wa kiuchumi, kuharakisha maendeleo na kuboresha maisha ya wananchi wa Afrika Mashariki.

Semina hiyo imejadili athari za migogoro ya kimataifa na mabadiliko ya mifumo ya biashara duniani, pamoja na mikakati ya mabunge katika kulinda usalama wa kiuchumi na kuimarisha ushirikiano wa kikanda.







Zaidi ya wadau 400 kutoka mikoa ya Arusha, Manyara, Kilimanjaro na Tanga wamekutana jijini Arusha katika kikao cha kujadili na kuimarisha utekelezaji wa Mpango wa Shule Salama, unaolenga kuhakikisha wanafunzi wanakamilisha masomo yao katika mazingira salama na kulindwa dhidi ya vitendo vya ukatili na unyanyasaji.

Akizungumza katika kikao hicho akiwa mgeni rasmi, Dr. Theresa Kuiwite amesisitiza umuhimu wa kuimarisha mikakati ya ulinzi wa wanafunzi ili kuhakikisha kila mtoto anapata haki ya elimu katika mazingira salama, kuanzia nyumbani hadi shuleni.

Akifafanua kuhusu utekelezaji wa mpango huo, Juma Kizija, ambaye ni Mkufunzi Mkuu wa Chuo cha Ualimu Mpwapwa na Mwezeshaji wa Kitaifa wa Mpango wa Shule Salama, amesema mpango huo una mikakati mbalimbali ya kuhakikisha mwanafunzi analindwa dhidi ya changamoto zinazoweza kumkatisha masomo.

Amesema mikakati hiyo inahusisha kuimarisha mahusiano kati ya wazazi, walimu na wanafunzi, uwepo wa walimu wa unasihi wa kike na wa kiume pamoja na masanduku ya malalamiko shuleni yatakayowezesha wanafunzi kuripoti changamoto zinazowakabili na kupata ufumbuzi.

Aidha, mpango huo unahusisha mabaraza ya watoto, wakiwemo wenye mahitaji maalum, ili kuwajengea uwezo wa kutambua na kuripoti vitendo vya ukatili, ikiwemo ukatili wa mtandaoni. Pia, vikundi vya waendesha bodaboda vinashirikishwa katika kuhakikisha usalama wa wanafunzi wanapokuwa safarini kwenda na kurudi shuleni.

Katika hatua nyingine, umuhimu wa kuifikisha elimu ya Shule Salama kwa wanafunzi, walimu, wazazi na jamii umeendelea kusisitizwa kupitia semina zinazofanyika katika maeneo mbalimbali.

Akizungumza katika semina ya Shule Salama iliyofanyika katika Shule ya Sekondari Ruchya, Mwalimu John Masawe kutoka Wilaya ya Mkinga, Mkoa wa Tanga, amesema elimu hiyo inalenga kuwajengea wadau uelewa kuhusu wajibu wao katika kulinda haki za mtoto na kuhakikisha wanafunzi wanakamilisha masomo yao hadi kidato cha nne na kuendelea na ngazi nyingine za elimu.

Amesema semina hizo zimewakutanisha wanafunzi, walimu, wajumbe wa bodi za shule na viongozi wa jamii, ambao wamepatiwa elimu na nyenzo za kutambua, kuzuia na kutoa taarifa kuhusu vitendo vinavyohatarisha usalama wa wanafunzi.

Ameongeza kuwa ushirikiano kati ya shule, wazazi na jamii ni muhimu katika kuhakikisha kila mtoto anapata fursa ya kusoma, kutimiza ndoto zake na kufikia malengo yake ya kielimu bila kukumbwa na ukatili na unyanyasaji.