Na Mwandishi Wetu.Vyombo vya habari nchini vimetakiwa kuandaa habari za kina zinazoibua changamoto halisi zinazowakabili wananchi katika kuanza na kuendelea kutumia nishati safi ya kupikia, ili kuchochea upatikanaji wa suluhisho na kufanikisha malengo ya kitaifa.
Wito huo umetolewa leo, Novemba 13, 2026, na Kaimu Mkurugenzi Mkuu wa Bodi ya Ithibati ya Waandishi wa Habari (JAB), Wakili Patrick Kipangula, wakati akifungua Mkutano wa Wadau wa Nishati Safi ya Kupikia kuelekea Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050, ulioandaliwa na Klabu ya Waandishi wa Habari Dar es Salaam (DAR-PC), jijini Dar es Salaam.
Wakili Kipangula amependekeza kila chombo cha habari kuandaa angalau habari moja ya kina inayojibu changamoto zinazowakabili wananchi, ikiwemo gharama za kuanza kutumia nishati safi, usalama wa vifaa, upatikanaji wake, changamoto za usambazaji, uzoefu wa watumiaji pamoja na fursa za biashara na uwekezaji.

Amesema Waandishi wa Habari wana nafasi muhimu katika kuhakikisha wananchi wanapata taarifa sahihi, rahisi kueleweka na zinazozingatia mazingira yao kuhusu matumizi ya nishati safi ya kupikia.
Ameeleza kuwa habari zinazobeba uzoefu wa wananchi na ushahidi wa kutosha zinaweza kuisaidia Serikali pamoja na wadau wengine kutambua mafanikio yaliyopatikana na maeneo yanayohitaji kuboreshwa.
Akizungumza leo Novemba 12, 2026, katika mahafali ya 56 ya Chuo cha VETA Dar es Salaam, Chalamila amesema kuwa elimu ya ufundi stadi ni fursa ya kuwawezesha vijana kujitegemea kiuchumi na kutatua changamoto zilizopo katika jamii.
Amesema kuwa wahitimu wanapaswa kubadilisha changamoto zinazowazunguka kuwa fursa za kujipatia kipato, huku akiwataka wazazi kuacha kuwakatisha tamaa watoto wanaochagua elimu ya ufundi stadi kwa kuiona kama njia ya watu walioshindwa katika masomo.
“VETA siyo mahali pa kukimbilia walioshindwa, VETA ni mahali pa watu kuja kuwa na ndoto, kuzikuza ndoto na kuzifanya ndoto kuwa kweli,” amesema Chalamila.
Aidha, amesema kuwa Dar es Salaam ina fursa nyingi za kiuchumi kutokana na uwepo wa viwanda zaidi ya 1,000 na shughuli mbalimbali za biashara, hivyo wahitimu wanapaswa kutumia taaluma zao katika sekta hizo.
Pia amewataka wahitimu wa fani za mitindo ya mavazi, uchapishaji na ufundi wa magari kuanzisha biashara na huduma zinazohitajika katika soko, badala ya kusubiri nafasi za ajira.
Ameongeza kuwa vijana wanapaswa kufuatilia fursa za mikopo inayotolewa na halmashauri kwa makundi ya wajasiriamali ili kupata mitaji ya kuanzisha na kukuza biashara zao.
Kwa upande mwingine, amewataka wahitimu watakaopata ajira kuwa waaminifu na kufanya kazi kwa bidii, huku wakilinda mali za waajiri wao ili kujenga uaminifu na kuongeza nafasi za maendeleo.
Kwa upande wake, Mkuu wa Chuo cha VETA Dar es Salaam, Abraham Mbughuni, amesema kuwa chuo hicho kinakabiliwa na changamoto ya uchache na uchakavu wa vitendea kazi, hali inayokwamisha utoaji wa mafunzo kwa vitendo.
Aidha, amebainisha kuwa chuo kinahitaji mabasi mawili, malori mawili aina ya semi-trailer, magari 20 ya mafunzo ya udereva wa awali, mitambo ya forklift pamoja na vifaa vingine vya kufundishia.
Amesema kuwa kwa sasa chuo kina magari 11 ya mafunzo ya udereva wa awali yanayohudumia wanafunzi takribani 400 kwa mwezi, huku mahitaji yakiwa makubwa zaidi.
Pia ameongeza kuwa chuo kinakabiliwa na uhaba wa majengo, madarasa, samani na vifaa vya kisasa vinavyoendana na mabadiliko ya teknolojia.
Mbughuni amesema kuwa chuo hicho kina wahitimu 20 wenye mahitaji maalumu wanaohitaji mitaji na vifaa vya kuwawezesha kujiajiri, akimtaja mhitimu Francis aliyebuni chaja ya kompyuta mpakato na ambaye kwa sasa anatumika pia kama mkufunzi chuoni hapo.
Na Mwandishi Wetu- Morogoro
Chuo Kikuu Huria cha Tanzania (OUT), kupitia Ofisi yake ya Ushauri wa Kitaalamu (OCB), kinaendesha mafunzo ya uandaaji wa Mpango wa Mwaka wa Ufuatiliaji na Tathmini na Mwongozo Tendaji wa Ufuatiliaji na Tathmini mjini Morogoro.
Mafunzo hayo yanafanyika kwa awamu ya pili yalianza tarehe 10 Novemba 2026 na inatarajiwa kuhitimishwa tarehe 16 Novemba 2026, yameshirikisha washiriki kutoka mamlaka za serikali za mitaa na sekretariati za mikoa ya Simiyu, Iringa na Pwani.
Akizungumza na washiriki wa mafunzo hayo, Mkuu wa chuo Kikuu huria (OUT) Prof. Alex Makulilo amesema, mafunzo hayo yamejikita katika kazi za vitendo, ambapo washiriki wanaandaa nyaraka za taasisi kwa msaada wa wawezeshaji wa Chuo Kikuu Huria (OUT).
Aidha, amesema, washiriki wanajifunza kuandaa viashiria vya kupima utendaji, zana za kukusanya taarifa na utaratibu wa kutoa taarifa za utekelezaji wa mipango na miradi ya maendeleo.
"Kila taasisi inayoshiriki inatarajiwa kuondoka na rasimu ya Mpango wa Mwaka wa Ufuatiliaji na Tathmini pamoja na Mwongozo Tendaji kwa ajili ya kukamilishwa na kutumika" amesema Prof. Alex Makulilo.
Ameendelea kusema kwamba, Mwongozo huo utaweka taratibu za kukusanya na kuchambua taarifa, kutoa taarifa za utekelezaji na kutumia matokeo katika maamuzi.
Akizungumza kwa niaba ya Mkurugenzi wa Idara ya Ufuatiliaji na Tathmini Tanzania Ofisi ya Waziri Mkuu Sera, Bunge, Uratibu na Wenye Ulemavu Bi. Sakina Mwinyimkuu, Afisa Ufuatiliaji na Tathmini Bi. Ashura Selemani, amesema matumizi ya nyaraka hizo zitaboresha ufuatiliaji na tathmini kwa kuweka utaratibu unaoeleweka wa kupima utekelezaji na kubaini mapungufu mapema.
Nae Mratibu wa mafunzo hayo, Dk. Emmanuel Mallya, ameeleza kuwa awamu ya tatu ya mafunzo hayo itafanyika mjini Morogoro kuanzia tarehe 30 Novemba hadi 4 Desemba 2026, ambapo awamu hiyo itahusisha mamlaka za serikali za mitaa na sekretariati za mikoa ya Dar es Salaam, Mbeya, Tabora, Shinyanga, Singida, Dodoma, Mara, Kilimanjaro, Arusha na Katavi. Pia itazihusisha halmashauri nyingine ambazo, kwa sababu mbalimbali, hazikuweza kuhudhuria awamu zilizopita.
Hata hivyo Mwisho wa mafunzo hayo, Chuo kitaandaa taarifa rasmi itakayowasilishwa Ofisi ya Waziri Mkuu (Sera, Bunge, Uratibu na Wenye Ulemavu) pamoja na Ofisi ya Waziri Mkuu Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa.
=Mwisho=
VIONGOZI WATAKAOSHINDWA KUDHIBITI MIGOGORO YA WAKULIMA NA WAFUGAJI KUCHUKULIWA HATUA - PROF. SHEMDOE
Na: OWM–TAMISEMI, Nanyumbu – Mtwara
Waziri wa Nchi, Ofisi ya Waziri Mkuu – Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa (OWM–TAMISEMI), Mhe. Prof. Riziki Shemdoe amemthibitishia Makamu wa Rais, Mhe. Deogratius Ndejembi kuwa ofisi yake itawachukulia hatua za kinidhamu na kisheria viongozi wa ngazi za msingi katika Mamlaka za Serikali za Mitaa watakaoshindwa kudhibiti uingiaji holela wa mifugo katika maeneo yao ya utawala na kusababisha migogoro kati ya wakulima na wafugaji.
Prof. Shemdoe ametoa ahadi hiyo leo Novemba 12, 2026 akiwa Nanyumbu, alipopewa fursa na Makamu wa Rais Mhe. Ndejembi kueleza kwa wananchi hatua zinazochukuliwa na ofisi yake katika kuzuia migogoro ya wakulima na wafugaji, wakati wa ziara ya kikazi ya Makamu wa Rais yenye lengo la kukagua miradi ya maendeleo na kutoa ufafanuzi wa masuala mbalimbali yanayowahusu wananchi wa wilaya ya Nanyumbu, mkoani Mtwara.
“Mhe. Makamu wa Rais, kama ulivyotuelekeza, tutawachukulia hatua viongozi wote watakaoshindwa kusimamia sheria na taratibu na kusababisha migogoro kati ya wakulima na wafugaji, kuanzia Mwenyekiti wa Kijiji, Mtendaji wa Kijiji, Mtendaji wa Kata mpaka viongozi wa ngazi za juu,” amesisitiza Prof. Shemdoe.
Akizungumzia uwekezaji katika sekta ya elimu, Prof. Shemdoe amesema ujenzi wa Shule ya Mkoa ya Sayansi ya Wasichana ya Mkapa Girls wenye thamani ya Shilingi Bilioni 4 ni uwekezaji wenye manufaa kitaaluma na kiuchumi kwa wananchi, kwani umeshawishi wananchi wa Mangaka, Nanyumbu, kufungua maduka ya vifaa vya shule yaliyowaongezea kipato. Ameongeza kuwa Serikali imepeleka tena Shilingi Milioni 560 Mangaka kwa ajili ya ujenzi wa shule nyingine ya sekondari.
Ameongeza kuwa kwa mwaka huu wa fedha TARURA inaendelea na ujenzi wa barabara ya lami ya Kambuti yenye urefu wa kilomita moja iliyopo Mangaka, na mwaka wa fedha ujao Serikali italeta Shilingi Bilioni 1 kwa ajili ya ujenzi wa barabara ya CCM.
Akieleza kuhusu uwekezaji katika afya ya msingi, Prof. Shemdoe amemshukuru Mhe. Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan kwa ujenzi wa Hospitali ya Wilaya ya Nanyumbu iliyopo Mangaka na kuongeza kuwa kwa mwaka huu wa fedha ameridhia kiasi cha Shilingi Milioni 500 kutumika kwa ajili ya kuongeza wodi itakayoimarisha huduma za kulaza wagonjwa hospitalini hapo.
Makamu wa Rais Mhe. Deogratius Ndejembi ameanza ziara yake ya kikazi mkoani Mtwara leo kwa kukagua na kuweka jiwe la msingi mradi wa maji wa Miji 28 katika chanzo cha mto Ruvuma, Mangaka wilaya ya Nanyumbu, ikiwa ni pamoja na kuzungumza na wananchi wa wilaya za Nanyumbu, Masasi, Tandahimba na Newala.
UNGUJA, ZANZIBAR: Tume ya Taifa ya UNESCO ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania imeendelea kuchangia kukuza nafasi ya Kiswahili katika sayansi, afya na teknolojia kupitia uwasilishaji wa utafiti unaochunguza makosa ya kifonolojia kwa watu wenye Afasia ya Broca na Wernicke, kwa kutumia uchimbaji data wa mitandao ya kijamii na mifumo ya Akili Mnemba (AI).
Utafiti huo wenye kichwa “Makosa ya Kifonolojia Kati ya Wagonjwa wa Afasia ya Broca na Wernicke Katika Lugha ya Kiswahili: Uchambuzi wa Kiisimu Tiba kwa Kutumia Uchimbaji Data wa Mitandao ya Kijamii na Mifumo ya Akili Mnemba” uliwasilishwa na Bi. Edelfrida Tibaija, Afisa Programu wa Sekta ya Utamaduni, Tume ya Taifa ya UNESCO, katika Kongamano la 10 la Kimataifa la Kiswahili lililofanyika tarehe 11–12 Novemba 2026, Unguja, Zanzibar.
Makala hiyo iliandaliwa na Bi. Edelfrida kwa kushirikiana na Dkt. Ahmad Yahya Sovu wa Idara ya Lugha na Fasihi, Chuo cha Kumbukumbu ya Mwalimu Nyerere (MNMA), Kampasi ya Kivukoni, Dar es Salaam.
Utafiti huo umechunguza namna Afasia ya Broca na Wernicke zinavyoathiri matamshi ya wazungumzaji wa Kiswahili. Kwa kutumia sampuli ya machapisho 20 kutoka Instagram, pamoja na programu ya Praat, mifumo ya Utambuzi Kiotomatiki wa Usemi (ASR) na Akili Mnemba, utafiti ulibaini kuwa Afasia ya Broca hujitokeza zaidi kwa udondoshaji wa sauti, hasa katika viambishi awali vya nafsi na wakati, huku Afasia ya Wernicke ikihusishwa na ubadilishaji wa sauti na mabadiliko ya mpangilio wa silabi.
Matokeo hayo yanaonesha fursa ya kutumia teknolojia za kisasa katika kupanua tafiti za Isimu Tiba kwa lugha ya Kiswahili. Utafiti unapendekeza kuimarishwa kwa tafiti katika eneo hilo, ushirikiano kati ya wanaisimu na wataalamu wa afya, pamoja na kuendelezwa kwa teknolojia saidizi zinazoweza kusaidia uchambuzi wa changamoto za lugha na mawasiliano.
Kongamano hilo lililoandaliwa na Baraza la Kiswahili la Zanzibar (BAKIZA) lilikuwa jukwaa la kukutanisha wadau, watafiti na wataalamu wa Kiswahili kutoka maeneo mbalimbali ili kujadili maendeleo na matumizi ya lugha hiyo.
Ushiriki wa NATCOM kupitia uwasilishaji huo unaonesha dhamira ya Tume ya kuendeleza Kiswahili kama lugha ya maarifa, utafiti, sayansi na ubunifu, pamoja na kukuza matumizi yake katika ulimwengu wa kidijitali.

















































