Naibu Waziri wa Nishati Mhe. Salome Makamba  amesema wananchi wanaoishi katika maeneo ya mijini yenye sura ya vijijini watanufaika na huduma ya umeme kwa gharama ya shilingi 27,000 kupitia Wakala wa Nishati Vijijini (REA), hatua inayolenga kuwawezesha wananchi wenye kipato cha chini kupata huduma hiyo kwa gharama nafuu.

Akizungumza leo Octoba 16, 2026  jijini Mbeya, wakati wa ziara ya Makamu wa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Mhe. Deogratius Ndejembi, Mhe. Salome amesema Serikali imefanyia kazi maelekezo kuhusu utaratibu huo, ambapo maeneo husika tayari yametambuliwa na hatua za awali za manunuzi ya vifaa zinaendelea.

Amesema utaratibu huo unalenga kuhakikisha wananchi wanaoishi katika maeneo ambayo kisheria ni ya mijini lakini yana hali inayofanana na vijijini wanapata fursa ya kuunganishiwa umeme kwa gharama nafuu, kwa kuzingatia hali zao za kiuchumi.

Aidha, ameeleza kuwa kwa wananchi wa mijini ambao hawana uwezo wa kulipa gharama za kuunganishiwa umeme za shilingi 320,000 kwa mara moja, Wizara ya Nishati kupitia Shirika la Umeme Tanzania (TANESCO), kwa kushirikiana na Benki ya CRDB, imezindua mfumo unaomwezesha mteja kuunganishiwa umeme kwanza na kulipa gharama hizo kidogokidogo kulingana na matumizi yake ya umeme.

Mhe.Salome amesisitiza kuwa, hatua hizo ni sehemu ya jitihada za Serikali za kurahisisha upatikanaji wa huduma ya umeme kwa wananchi wa makundi mbalimbali, kwa lengo la kuongeza matumizi ya umeme na kuchochea shughuli za kiuchumi na maendeleo ya jamii nchini.












SHIRIKA la Madini la Taifa (STAMICO) limesema limeongeza mapato yake kutoka Sh bilioni 1.3 kwa mwaka 2018/19 hadi Sh bilioni 147.8 katika mwaka 2025/26, likieleza kuwa mafanikio hayo yametokana na mageuzi ya kiutendaji, uwekezaji katika miradi ya kimkakati na kuimarisha ushiriki wa Watanzania katika sekta ya madini.


📌Akutana na ujumbe wa rais wa wafanyabiashara na Wamiliki wa viwanda Kutoka Uturuki;

📌Awataka kuwekeza Zaidi Kwenye Viwanda ili kunufaika na masoko ya kikanda ya AfCFTA, SADC na EAC.

Naibu Waziri wa Viwanda na Biashara Mhe. Dennis Londo amewataka wafanyanyabiashara na wamiliki wa Viwanda kutoka nchini Uturuki Kutumia fursa ya kuanzisha Viwanda hapa nchini ili kunufaika na masoko ya Biashara ya Afrika, SADC na EAC

Waziri Londo ameyasema hayo Leo Wakati alipokutana na ujumbe wa rais wa Wafanyabiashara na wamiliki wa viwanda kutoka nchini Uturuki ambao uko nchini Kwa ajili ya kuangalia fursa za kibiashara nchini Tanzania.

Amesema Tanzania inatamani uturuki kuwekeza Kwa wingi kwenye viwanda ili kuongeza tija Zaidi na Kuongeza kuwa, Tanzania imeweka Mazingira mazuri Kwa ajili ya wawekezaji wanaokuja kuwekeza hapa nchini.

‘’ ujumbe huu ni muhimu sana kwa nchi yetu kwani wafanyabiashara na wamiliki hawa wa viwanda wanachangia pato la Taifa la nchini Uturuki Kwa takribani asilimia 30’’ alisema Mhe Londo.

Awali akizungumza juu ya ujio wao,rais wa wafanyabiashara na wamiliki wa viwanda kutoka Uturuki Bwana Abdullah Demir amesema, wako tayari kuwekeza kwenye bidhaa za viwandani Kama unga, vyakula vya samaki na mifugopamoja na kujenga kituo cha biashara hapa nchini.

Ujumbe huo wa wafanyabiashara unatarajia kukutana na wadau wa Biashara na uwekezaji hapa nchini na wale wa Zanzibar.







 



📌 Ujenzi wa kituo hicho umefikia asilimia 93 ya utekelezaji

📌 Aeleza manufaa ya mradi katika kuchochea shughuli za uchimbaji madini, uwekezaji viwandani na kuongeza fursa za ajira.


Makamu wa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. Deogratius Ndejembi, ameridhishwa na maendeleo ya ujenzi wa Kituo cha Kupokea, Kupoza na Kusambaza Umeme cha Iganjo mkoani Mbeya, ambacho ni sehemu ya Mradi wa Tanzania–Zambia Transmission Interconnector (TAZA), unaolenga kuimarisha upatikanaji wa umeme katika mikoa ya Nyanda za Juu Kusini na kuunganisha mifumo ya umeme ya Tanzania na Zambia.

Mhe. Ndejembi ameeleza hayo leo, Oktoba 16, 2026, alipotembelea kituo hicho ikiwa ni mwendelezo wa ziara yake ya kukagua maendeleo ya utekelezaji wa miradi mbalimbali ya umeme nchini.

Amesema kukamilika kwa kituo hicho kutaimarisha upatikanaji wa umeme katika mikoa ya Mbeya, Songwe na Rukwa, hatua itakayochochea shughuli za uchimbaji madini, ukuaji wa viwanda, uwekezaji na kuongeza fursa za ajira, hususan kwa vijana, pamoja na kuwezesha usafirishaji wa umeme kwenda nchi jirani ikiwemo Zambia.

“Umeme utakaofika hapa si kwa ajili ya nchi jirani ya Zambia pekee, bali pia utaimarisha hali ya upatikanaji wa umeme katika mikoa ya Mbeya, Songwe na Rukwa. Naipongeza sana Wizara ya Nishati kupitia TANESCO kwa kazi nzuri iliyofanyika. Nilipofika hapa mwezi Machi, mradi ulikuwa katika hatua za awali, lakini kwa sasa uko mbioni kukamilika. Kwa maendeleo haya, nimeridhika na nilichokiona,” amesema Mhe. Ndejembi.

Kwa upande wake, Naibu Waziri wa Nishati, Mhe. Salome Makamba, ameishukuru Serikali chini ya uongozi wa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan kwa kuendelea kuwekeza katika sekta ya nishati ili kuimarisha upatikanaji wa umeme na kufungua fursa za maendeleo ya kiuchumi na kijamii.

Ameeleza kuwa Kituo cha Iganjo kitakuwa na uwezo wa kusafirisha umeme kwenda maeneo yenye mahitaji makubwa ya nishati, ikiwemo Saza mkoani Songwe, ambako shughuli za uchimbaji madini zinahitaji umeme wa uhakika, pamoja na kuwezesha usafirishaji wa umeme kwenda nchi jirani ya Malawi.

“Kazi hii inafanyika kwa kasi kubwa kutokana na umuhimu wake katika maendeleo na kufungua fursa za kijamii na kiuchumi. Kituo hiki cha Iganjo pia kitakuwa na uwezo wa kupeleka umeme katika eneo la Saza mkoani Songwe, ambako kuna uhitaji mkubwa wa umeme kwa shughuli za uchimbaji madini, pamoja na nchi jirani ya Malawi,” amesema Mhe. Makamba.

Naye Mkurugenzi Mtendaji wa TANESCO, Bw. Lazaro Twange, amesema ujenzi wa Kituo cha Iganjo unaogharimu takribani shilingi bilioni 175 umefikia asilimia 93, huku kituo hicho kikitarajiwa kuimarisha upatikanaji wa umeme katika maeneo mbalimbali ya Mkoa wa Mbeya na maeneo jirani.

“Mradi huu una umuhimu mkubwa katika kuimarisha upatikanaji wa umeme katika maeneo mbalimbali, yakiwemo Uyole, Mbarali, Tukuyu na Busokelo, kupitia ujenzi wa miundombinu ya kusafirisha umeme,” amesema Bw. Twange.

Aidha, ameeleza kuwa ifikapo Desemba 5, 2026, Kituo cha Iganjo kinatarajiwa kuwa na uwezo wa kupokea umeme unaozalishwa katika Mradi wa Kufua Umeme wa Julius Nyerere (JNHPP), kufuatia kukamilika kwa njia ya kusafirisha umeme kutoka Zuzu mkoani Dodoma hadi Tagamenda mkoani Iringa.

Mradi wa TAZA, unaohusisha ujenzi wa njia ya kusafirisha umeme wa msongo wa kilovoti 400 kutoka Iringa hadi Sumbawanga mkoani Rukwa, unatekelezwa kwa gharama ya zaidi ya shilingi trilioni mbili, ukiwa na lengo la kuimarisha miundombinu ya usafirishaji wa umeme, kuongeza uhakika wa upatikanaji wa huduma hiyo na kuwezesha biashara ya umeme kati ya Tanzania na nchi jirani.



















Tume ya Taifa ya UNESCO ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania yashiriki mafunzo ya usimamizi wa bahari yanayolenga kuimarisha uratibu wa wadau na upangaji shirikishi wa matumizi ya maeneo ya bahari kwa ajili ya matumizi endelevu ya rasilimali zake.


Tume ya Taifa ya UNESCO ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania inashiriki mafunzo kuhusu usimamizi wa bahari (*Ocean Governance*) kupitia Jukwaa la Wadau wa Usimamizi wa Bahari, yanayofanyika tarehe 15–16 Oktoba 2026 katika ukumbi wa Ramada Resort Hotel.


Mafunzo hayo yameandaliwa na Baraza la Taifa la Hifadhi na Usimamizi wa Mazingira (NEMC), kwa kushirikiana na Umoja wa Kimataifa wa Uhifadhi wa Mazingira (IUCN), kwa lengo la kujadili na kuimarisha uelewa kuhusu usimamizi wa bahari na umuhimu wa ushirikiano wa wadau katika matumizi endelevu ya rasilimali za bahari.


Katika mafunzo hayo, washiriki wanajifunza mada mbalimbali mahsusi, zikiwemo uratibu mkakati shirikishi wa usimamizi wa bahari (*Strategic Integrated Ocean Coordination*) na uandaaji wa mpango shirikishi wa matumizi ya maeneo ya bahari (Integrated Marine Spatial Planning).


Mada hizo zinahusu umuhimu wa kuratibu shughuli za wadau wanaotumia maeneo ya bahari na kupanga matumizi ya maeneo hayo kwa kuzingatia mahitaji mbalimbali ya kiuchumi, kijamii na kimazingira. Upangaji shirikishi husaidia kuweka msingi wa kufanya maamuzi yanayozingatia matumizi ya rasilimali za bahari pamoja na mahitaji ya uhifadhi wa mazingira ya baharini.


Ushiriki wa Tume ya Taifa ya UNESCO katika mafunzo hayo unaipa fursa ya kujifunza na kubadilishana maarifa na wadau wengine kuhusu masuala ya usimamizi endelevu wa mazingira ya bahari. Aidha, mafunzo hayo yanatoa nafasi ya kuimarisha uelewa kuhusu umuhimu wa ushirikiano katika kuendeleza maarifa, uhifadhi wa mazingira na matumizi endelevu ya rasilimali za asili.


Mafunzo hayo yanaendelea kwa siku mbili, tarehe 15 na 16 Oktoba 2026, yakikusanya washiriki katika kujifunza mada zinazohusu uratibu wa usimamizi wa bahari na upangaji shirikishi wa matumizi ya maeneo yake


Airtel Money Tanzania imetangaza maboresho makubwa ya mfumo wake wa huduma za kifedha kwa njia ya simu, yaliyolenga kuongeza kasi, kuimarisha usalama, na kuboresha upatikanaji wa huduma za kifedha kwa wateja.

Maboresho hayo ya mfumo wa huduma za Airtel Money yataanza kufanyika kuanzia siku ya Jumamosi, tarehe 17 Oktoba, saa 4:00 usiku, hadi yatakuwa yamekamilika na mfumo kurudi sawa  saa 2:00 asubuhi, siku ya Jumapili, tarehe 18 Oktoba 2026. Baadhi ya huduma za Airtel Money hazitopatikana ndani ya kipindi cha maboresho.

Airtel Money Tanzania imejipanga vizuri kuhakikisha kwamba maboresho haya yanafanyika kwa muda mfupi ili kupunguza usumbufu kwa wateja, kwa msaada wowote, wateja wanaweza kuwasiliana na kitengo cha huduma kwa wateja kupitia namba 100 pekee.



Akizungumzia maboresho hayo, Mkurugenzi Mkuu wa Airtel Money Tanzania, Andrew Rugamba, alisema: “Wateja wetu ndio kiini cha kila kitu tunachofanya. Hivyo, maboresho haya yanalenga kuongeza kasi, uthabiti na usalama zaidi katika upatikanaji wa huduma kwa ajili ya wateja wetu.”

Kuhusu Airtel Money Tanzania

Airtel Money ni moja ya huduma za kifedha nchini Tanzania zinazoongoza na zinazofanyika kwa njia ya simu. Huduma hii inawezesha wateja kutuma na kupokea fedha, kulipa bili, kufanya malipo ya kibiashara, kupata huduma za kibenki, na kupokea fedha kutoka nje ya nchi kwa urahisi na usalama.


Na. OWM (KAM), Dodoma

Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Ustawi na Maendeleo ya Jamii imeipongeza Ofisi ya Waziri Mkuu - Kazi, Ajira na Mahusiano na Mfuko wa Taifa wa Hifadhi ya Jamii (NSSF) kwa usimamizi mzuri wa mfuko na utekelezaji wa mikakati inayochangia Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050.
Na.Mwandishi Wetu,
Wizara ya Elimu Sayansi na Wizara ya Elimu ya China zimekubaliana kuendeleza ushirikiano wa kimkakati katika elimu ya ufundi na mafunzo ya ufundi stadi (TVET), kwa lengo la kuongeza ujuzi kwa vijana na kuandaa wataalamu wanaokidhi mahitaji ya uchumi wa kisasa.
Makubaliano hayo yamefikiwa  mjini Tianjin, China, katika kikao cha pamoja kati ya Naibu Waziri wa Elimu, Sayansi na Teknolojia, Mhe. Wanu Hafidh Ameir, na Naibu Waziri wa Elimu wa Jamhuri ya Watu wa China Ren Youqun.
Katika kikao hicho  Mhe. Wanu Hafidh Ameir amesema China imeendelea kuwa mshirika muhimu wa Tanzania katika kukuza ma kiend3leza  elimu kupitia ujenzi wa miundombinu, ufadhili wa masomo, mafunzo ya kitaalamu na ubadilishanaji wa wataalamu.
Ameongeza kuwa Miradi kama ujenzi wa Maktaba ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na Chuo cha Ufundi na Mafunzo ya Ufundi Stadi cha Mkoa wa Kagera imeongeza fursa na ubora wa mazingira ya kujifunzia, kufundishian na kuimarisha elimu nchini.
Ameeleza kuwa Tanzania inalenga kutumia kikamilifu fursa za Jukwaa la Ushirikiano kati ya China na Afrika (FOCAC), ikiwemo mpango wa kuanzisha vyuo vinne vya ufundi vinavyolenga kutos mafunzo yanayokidhi mahitaji ya viwanda, teknolojia na Dira ya Maendeleo ya Taifa 2050 pamoja na Sera ya Elimu na Mafunzo ya 2014, toleo la 2023, inayosisitiza mafunzo ya vitendo na ujuzi wa kisasa.
Kwa upande wake, Naibu Waziri wa Elimu wa China, Ren Youqun, amesema Serikali ya China imejipanga kuendeleza mpango wa ufadhili wa wanafunzi na programu za kubadilishana wataalamu na wanafunzi.
Amesema China itaongeza misaada ya kitaaluma na fursa za mafunzo ya ufundi na teknolojia kwa vijana wa Kitanzania ili kuimarisha uwezo wa rasilimali watu katika miradi ya maendeleo.
Ameongeza kuwa miradi inayotekelezwa na China nchini Tanzania imewezesha mafunzo ya vitendo, uboreshaji wa mitaala na ubadilishanaji wa wataalamu kati ya vyuo vya China na Tanzania.
Zaidi ya vijana 2,000 tayari wamenufaika na mafunzo ya ujenzi na uhandisi, hatua inayotarajiwa kuongeza ubora wa elimu ya ufundi na kuimarisha msingi wa maendeleo ya kiuchumi nchini.


NA OKULY JULIUS, OKULY BLOG, DODOMA


MTOTO mwenye changamoto ya usikivu anaweza kukaa darasani bila kuelewa kinachofundishwa, mwingine mwenye usonji anaweza kutengwa na jamii kwa kudhani hawezi kujifunza, huku mwenye changamoto ya viungo akiachwa nyumbani kwa sababu familia haijui kuwa anaweza kupata elimu kulingana na uwezo wake.

Hata hivyo, hali hiyo inaanza kubadilika katika Jiji la Dodoma kupitia Kituo cha Utambuzi na Upimaji wa Kubaini Mahitaji Maalumu ya Ujifunzaji kwa Watoto (ESRAC), kilichopo Shule ya Msingi Nkuhungu.

Kituo hicho, kilichoanzishwa mwaka 2022 kwa gharama ya Sh milioni 48.6, kinalenga kuwabaini watoto wenye mahitaji maalumu mapema, kufanya tathmini na kuwaunganisha na huduma za elimu na afya kulingana na mahitaji yao.

Kuanzishwa kwa ESRAC kunatokana na maelekezo na mwongozo wa Serikali wa kuhakikisha watoto wenye changamoto za ujifunzaji wanatambuliwa mapema na kupata huduma stahiki badala ya kuachwa bila elimu au kufichwa majumbani.


KITUO KINAFANYA NINI?




Afisa Elimu Maalumu wa Jiji la Dodoma, Issa Kambi, anasema ESRAC inahusika na utambuzi, upimaji na upangaji wa fursa stahiki kwa watoto wenye mahitaji maalumu, hususan katika eneo la elimu.

Anasema kituo hufanya kazi kila siku, huku Jumanne na Alhamisi zikitengwa kwa ajili ya kliniki ambapo wazazi huwaleta watoto kwa uchunguzi, pamoja na wanafunzi kutoka shule mbalimbali wanaohitaji tathmini au mapitio ya awali.

Kwa watoto wanaobainika kuwa na changamoto za kiafya, kituo hutoa rufaa kwenda hospitali na kushirikiana na Hospitali ya Rufaa ya Mkoa wa Dodoma, Hospitali ya Benjamin Mkapa na Hospitali ya Taifa ya Magonjwa ya Akili Mirembe.

Kwa watoto wenye changamoto za macho, baadhi yao huunganishwa na huduma katika Hospitali ya Benjamin Mkapa pamoja na ufadhili wa Light for the World.

Aidha, wataalamu kutoka Mirembe, wakiwemo speech therapists, occupational therapists, physiotherapists na madaktari wengine, hutoa kliniki kituoni hapo na huduma hizo hutolewa bila malipo.


WATOTO 1,756 WAMEPIMWA


Msimamizi wa Kituo cha Upimaji ESRAC Nkuhungu, Neema Mukama, anasema tangu kuanzishwa kwake mwaka 2022, jumla ya watoto 1,756 wamepimwa, wakiwemo wavulana 905 na wasichana 851.

Kwa mujibu wa Neema, takwimu hizo zinaonyesha ukubwa wa mahitaji ya huduma za utambuzi na upimaji wa watoto wenye mahitaji maalumu, huku kituo kikiendelea kuwafikia watoto walioko katika jamii.

Anasema kupitia upimaji huo, watoto wamekuwa wakibainishwa changamoto zao na kuunganishwa na huduma zinazolingana na mahitaji yao, ikiwemo elimu, matibabu na huduma nyingine za kitaalamu.

WANAANZA KATA KWA KATA

Kambi anasema wataalamu wa kituo hicho wamekuwa wakifanya ubainishaji wa watoto wenye mahitaji maalumu kata kwa kata, hatua inayolenga kuwafikia hata wale ambao hawajawahi kufikishwa kituoni.

Akizungumza kwa niaba ya Mkurugenzi wa Halmashauri ya Jiji la Dodoma, Denis Gondwe, anaeleza kuwa jiji hilo lina kata 41 na mitaa 222, ambapo timu za wataalamu hushirikiana na watendaji wa kata na mitaa, wenyeviti pamoja na wadau wengine kuwafikia watoto waliopo kwenye jamii.

Lengo, anasema, ni kuwabaini watoto ambao huenda hawajafikishwa kituoni na kuwawezesha kupata upimaji pamoja na huduma wanazohitaji.

Kambi anasema idadi ya watoto waliobainika imeongezeka kutoka takribani 600 miaka minne iliyopita hadi zaidi ya 1,700, jambo analolihusisha na kuendelea kwa zoezi la ubainishaji na uhamasishaji wa jamii.

BAADHI YA WAZAZI BADO WANAFICHA WATOTO

Pamoja na uwepo wa kituo hicho, bado kuna changamoto ya uelewa miongoni mwa baadhi ya wazazi na jamii, hali inayochangia baadhi ya watoto kuchelewa kupata huduma.

Neema anasema baadhi ya wazazi hawatoi taarifa sahihi kuhusu historia ya watoto wao wakati wa uchunguzi, jambo linaloweza kuwafanya wataalamu kutumia muda zaidi kubaini changamoto iliyopo.

“Katika zoezi la ubainishaji linalofanyika katika kata mbalimbali, tunakutana na maeneo ambayo ushirikiano na jamii unakuwa mdogo sana,” anasema.

Mwalimu Mkuu wa Kitengo cha Mahitaji Maalumu katika Shule ya Msingi Mlezi, Hashim Msemo, anasema changamoto nyingine ni baadhi ya watoto kufichwa majumbani na kufikishwa shuleni wakiwa wamechelewa.

“Mtoto unamkuta tayari ana miaka minane, tisa, wakati kwenye mwongozo wa upimaji inatakiwa kuanzia miaka mitano,” anasema.

WALIMU: MTOTO AKIBAINIKA, ANAPELEKWA KWENYE FURSA INAYOMFAA

Msemo anasema baada ya mtoto kubainika kuwa ana changamoto, wataalamu hushirikiana na wazazi, jamii, walimu na madaktari kutambua aina ya changamoto aliyonayo kabla ya kumpangia mazingira ya elimu yanayomfaa.

Anasema walimu nao wamepatiwa mafunzo ya namna ya kuwabaini watoto wenye mahitaji maalumu na kutumia mwongozo unaowaelekeza katika utambuzi na ubainishaji.

“Walimu pia tumepata mafunzo ya namna ya kuwabaini watoto wenye mahitaji maalumu na kutumia mwongozo unaotuelekeza kuhusu utambuzi na ubainishaji,” anasema.

Naye Mwalimu Digna Temba, anayefundisha wanafunzi wenye ulemavu wa macho, anasema walimu huangalia viashiria mbalimbali, ikiwemo changamoto za uoni, usonji na changamoto za ufahamu.

“Mtoto anapoonekana kuwa na changamoto, huwasiliana na wataalamu wa kituo cha Nkuhungu kwa ajili ya ubainishaji wa awali,” anasema.

SHULE YA MLEZI YAWAFIKIA WATOTO MITAANI



Mwalimu Mkuu Shule ya Msingi Mlezi, Magreth Kisanga, anasema shule hiyo yenye huduma za elimu jumuishi imekuwa ikiwafikia watoto wenye mahitaji maalumu kwa njia mbalimbali.

“Walimu hufanya home visiting kila Ijumaa kwa ajili ya kuwabaini watoto waliopo mitaani au wale ambao wameacha kuja shule kutokana na changamoto mbalimbali,” anasema.

Anaongeza kuwa mahusiano kati ya shule na jamii yamekuwa njia nyingine ya kuwafikisha watoto shuleni hapo.

Kwa mujibu wa Kisanga, Shule ya Msingi Mlezi ina wanafunzi 120 katika eneo la elimu maalumu, huku walimu wenye mafunzo maalumu wakiendelea kuwahudumia.

Hata hivyo, anasema changamoto ya usafiri ni miongoni mwa sababu zinazowafanya baadhi ya watoto kutohudhuria shule mara kwa mara.

WALIMU: WATOTO WANAWEZA KUBADILIKA

Msemo anasema baadhi ya watoto waliokuwa wamefichwa majumbani wameonyesha mabadiliko baada ya kuanza kupata elimu.

“Mfano, wapo watoto ambao walifika shuleni hapa wakiwa hawawezi kufanya baadhi ya shughuli za msingi, lakini baada ya kufundishwa wameanza kujitegemea zaidi,” anasema.

Anasema baadhi ya wazazi wamekuwa wakitoa ushuhuda wa mabadiliko yanayoonekana kwa watoto wao baada ya kuanza shule.

Hata hivyo, anasema changamoto ya usafiri bado inazuia baadhi ya watoto kuhudhuria masomo yao kwa mwendelezo mzuri.

DAKTARI: UCHUNGUZI WA MAPEMA NI MUHIMU

Daktari wa Kituo cha Afya Nkuhungu na mshiriki wa timu ya ubainishaji, Dkt. Rehema Magesa, anasema uchunguzi wa mapema unasaidia kubaini changamoto za mtoto kabla hazijawa kubwa zaidi.

“Watoto wenye changamoto za usikivu, uoni au changamoto nyingine za kiafya wanapaswa kubainishwa mapema na kupelekwa katika maeneo sahihi ya huduma,” anasema.

Dkt. Magesa anasema mojawapo ya changamoto wanazokutana nazo ni baadhi ya wazazi kutambua kwa kuchelewa hali za watoto wao, hasa kwa watoto wenye usonji.

Anaongeza kuwa imani potofu katika jamii nazo zinaweza kuchelewesha wazazi kutafuta ushauri wa kitaalamu.

Kwa mujibu wa daktari huyo, mtoto mwenye ulemavu anaweza kuwa na uwezo mkubwa katika eneo fulani hata kama anakabiliwa na changamoto katika baadhi ya masomo ya darasani.

CHUMBA MAALUMU CHA UPIMAJI WA USIKIVU

Katika kituo hicho pia kuna chumba maalumu kinachotumika kufanya ubainishaji wa awali kwa watoto wenye changamoto za usikivu.

Mwalimu Elizabeth Katunzi anasema kituo kina vifaa vya kisasa, vikiwemo audiometer na digital otoscope, vinavyosaidia kufanya uchunguzi wa awali wa masikio.

“Baadhi ya watoto wanaofikishwa hapa kituoni hugundulika kuwa na changamoto zinazoweza kutibiwa, kama nta nyingi au vitu vilivyoingia kwenye sikio na watoto hao hupewa rufaa kwenda hospitali kwa ajili ya matibabu,” anasema.

Anasema huduma ya uchunguzi wa awali kituoni hapo hutolewa bila malipo na baada ya mtoto kubainika kuwa na changamoto, hupangiwa shule kulingana na mahitaji yake.

WATOTO WAPELEKWA SHULE KULINGANA NA MAHITAJI

Kwa watoto wenye changamoto kubwa ya usikivu, wataalamu hutoa rufaa na baada ya kuthibitishwa na daktari hupangiwa shule zinazolingana na mahitaji yao.

Katunzi anasema baadhi yao hupelekwa Shule ya Msingi Dodoma Viziwi, wengine Hombolo na wengine katika shule jumuishi zilizo karibu na maeneo wanayoishi.

Lengo ni kuhakikisha mtoto hapotezi fursa ya elimu kutokana na aina ya changamoto aliyonayo.

WAZAZI: USAFIRI NI CHANGAMOTO

Kwa upande wa wazazi, changamoto kubwa iliyotajwa ni usafiri.

Farida Khamis, mzazi wa watoto mwenye mahitaji maalumu, anasema gharama za usafiri zimekuwa mzigo, hasa kwa familia zinazowapeleka watoto shuleni kutoka maeneo ya mbali.

“Nauli imekuwa ikifikia kati ya Sh3,000 hadi Sh5,000, hali inayotuwia vigumu sisi wazazi wenye kipato kidogo,” anasema.

Anaishauri Serikali kuangalia uwezekano wa kuweka usafiri maalumu au mabweni kwa watoto wenye mahitaji maalumu ili kupunguza mzigo kwa wazazi.

Licha ya changamoto hiyo, anasema anaridhishwa na huduma zinazotolewa kituoni, lakini anasisitiza umuhimu wa kutafutiwa majawabu changamoto ya usafiri kwa watoto wenye ulemavu.

“WATOTO HAWAPASWI KUFICHWA”

Wadau waliohojiwa wanatoa ujumbe unaofanana kwa jamii kwamba watoto wenye mahitaji maalumu hawapaswi kufichwa majumbani.

Msimamizi wa kituo hicho, Neema, anasema watoto wenye changamoto mbalimbali wanapaswa kufikishwa katika vituo vya upimaji ili kubaini fursa stahiki kulingana na uwezo wao.

Anasema hata mtoto mwenye usonji, changamoto ya usikivu, ulemavu wa viungo au changamoto ya ufahamu anaweza kupata elimu na kujifunza kulingana na uwezo wake.

Naye Dkt. Magesa anasisitiza kuwa watoto wenye ulemavu wana haki ya kupata elimu na huduma nyingine muhimu na wanapaswa kuonekana ili jamii iweze kuwasaidia.

SERIKALI YAOMBWA KUONGEZA VITUO NA MAFUNZO

Pamoja na mafanikio yaliyoelezwa, watendaji wa kituo wameainisha maeneo yanayohitaji maboresho, ikiwemo mafunzo ya mara kwa mara kwa wataalamu wanaotumia vifaa vya kisasa.

Mahitaji mengine ni kuongezwa kwa vituo katika halmashauri nyingine na kuimarishwa kwa bajeti ya shughuli za ubainishaji ili kuwafikia watoto wengi zaidi.

Neema anasema baadhi ya vifaa vya kidijitali vimepatikana, lakini mafunzo ya matumizi yake yanahitajika mara kwa mara ili kuongeza ufanisi wa huduma.

Anaongeza kuwa baadhi ya wazazi kutoka mikoa mingine, ikiwemo Manyara na Moshi, wamekuwa wakifika Dodoma kutafuta huduma za upimaji.

DODOMA YAENDELEA KUPANUA ELIMU JUMUISHI

Kwa mujibu wa Afisa Elimu Maalumu wa Jiji la Dodoma, Kambi, jiji hilo lina jumla ya shule 213, ambapo takribani shule 60 zimebainishwa kutoa huduma ya elimu jumuishi.

Aidha, takribani shule 11 zina vitengo vya watoto wenye mahitaji maalumu, huku halmashauri ikiendelea kutumia klabu za elimu jumuishi katika shule mbalimbali.

Kambi anasema klabu hizo ni sehemu ya kuwafundisha wanafunzi kuhusu elimu jumuishi na kuwasaidia kupeleka ujumbe huo katika jamii.

Takribani miaka minne tangu kuanzishwa kwa ESRAC Dodoma, kituo hicho kimekuwa sehemu ya utambuzi wa watoto wenye mahitaji maalumu na kuwaunganisha na huduma za elimu na afya.

Kupitia ubainishaji unaofanyika kituoni na katika jamii, watoto wanaobainika kuwa na changamoto wamekuwa wakipatiwa tathmini, huduma za awali, rufaa na kupangiwa mazingira ya elimu yanayolingana na mahitaji yao.

Hata hivyo, changamoto bado zipo, ikiwemo uelewa mdogo wa baadhi ya wazazi, watoto kufichwa majumbani, usafiri, upungufu wa walimu na wataalamu katika baadhi ya maeneo pamoja na mahitaji ya mafunzo na bajeti kwa ajili ya shughuli za ubainishaji.

Kwa wazazi na wataalamu, ujumbe wao ni mmoja: mtoto mwenye mahitaji maalumu hapaswi kubaki nyumbani kwa sababu ya changamoto aliyonayo. Anatakiwa kutambuliwa, kupimwa na kupewa fursa ya elimu inayolingana na uwezo na mahitaji yake.