NA; Mwandsihi Wetu – Chato

Wataalamu kutoka katika Sekta zinazotekeleza Programu ya Kuendeleza Kilimo na Uvuvi (AFDP ) inayoratibiwa na Ofisi ya Waziri Mkuu Sera, Bunge, Uratibu na wenye Ulemavu wamekutana Mjini Chato Mkoani Geita tarehe 8 Juni 2026 kwa lengo la kufanyia mapitio mpango kazi wa Programu hiyo.

Akizungumza katika ufunguzi wa kikao kazi hicho, Mhandisi Enock Nyanda, Mkurugenzi Msaidizi sehemu ya Sekta za Uchumi na Uzalishaji Idara ya Tawala za Mikoa Ofisi ya Waziri Mkuu TAMISEMI alisema lengo la wataalam hao kukutana ni sehemu ya utekelezaji wa maagizo ya kikao cha Mawaziri kilichofanyika mapema mwezi Mei mwaka huu.

Katika kikao hicho pamoja na mambo mengine kiliwataka wataamu hao kufanya mapitio ya kiutendaji katika mpango kazi wa utekelezaj wa Programu hiyo ikiwa ni pamoja na kuwasilisha na kujadili kazi, mapitio ya bajeti sambamba na kufanya tathmini fupi ya kila utekelezaji wa Programu.

Aidha timu hiyo ya wataalam pia itaandaa shughuli zitakazotekelezwa na program kwa mwaka 2027 ilikuweza kufikia malengo pamoja na kutembelea maeneo ya utekelezaji wa Mradi ya Rubambagwe Wilayani Chato pamoja na Kilimi Wilayani Nzega Mkoani Tabora.

Sekta zinazotekeleza Progreamu ya kuendeleza Kilimo na Uvuvi (AFDP) ni Pamoja na Ofisi ya Waziri Mkuu TAMISEMI, Wizara ya Mifugo na Uvuvi, Wizara ya Kilimo, Shirika la Uvuvi nchini TAFICO, Shirika la Uvuvi Zanzibar ZAFICO, Wizara ya uchumi wa Buluu na Uvuvi Zanzibar, Wakala wa Mbegu Nchini ASA, Taasisi ya Uthibiti wa Ubora wa Mbengu Nchini TOSCI na Taasisi ya utafiti wa Mbegu za Kilimo Nchini TARI


Kulikuwa na kipindi maishani mwangu ambapo kula chakula hakikuwa tena jambo la kufurahia. Kila nilipokula baadhi ya vyakula, nilihisi maumivu tumboni.SOMA ZAIDI/ TAZAMA VIDEO.

Wakati mwingine nilikuwa na kiungulia, na mara nyingine nilihisi tumbo likiwaka kwa muda mrefu kiasi kwamba nilishindwa kufanya shughuli zangu kwa amani. Mwanzoni nilidhani tatizo lingepita lenyewe.

Lakini miezi ilipita na hali iliendelea. Nilianza kuwa mwangalifu sana kuhusu kile nilichokuwa nakula kwa sababu sikujua ni chakula gani kingesababisha maumivu makali. Kwa kweli hali ile ilinichosha sana.

Kilichoniumiza zaidi ni kwamba nilikuwa nimeanza kuogopa kula baadhi ya vyakula nilivyovipenda. Wakati mwingine nilialikwa kwenye hafla au mikusanyiko lakini sikufurahia chakula kama watu wengine.

Maisha yangu yalibadilika. Nilijikuta nikifikiria zaidi kuhusu maumivu kuliko mambo mengine muhimu ya kila siku. Kulikuwa na nyakati nilikosa usingizi kwa sababu ya usumbufu wa tumboni.
Sikuwahi kufikiria kwamba uvumi mmoja ungeweza kubadilisha maisha yangu kwa haraka kiasi kile. Kwa miaka mingi, nilikuwa nimejenga jina zuri katika jamii na kwenye biashara yangu. SOMA ZAIDI/ TAZAMA VIDEO.

Watu walinifahamu kama mtu wa kuaminika, mwenye bidii, na anayeheshimu wengine. Lakini siku moja kila kitu kilibadilika. Taarifa zisizo za kweli zilianza kusambaa kunihusu. Mwanzoni nilizichukulia kama maneno ya kawaida ambayo yangepotea baada ya muda.

Lakini hazikupotea. Kadri siku zilivyopita, uvumi ule ulianza kuaminiwa na watu wengi zaidi. Baadhi ya marafiki walianza kuwa mbali nami. Wateja ambao walikuwa wakifanya kazi nami kwa miaka walipunguza mawasiliano yao.

Kwa kweli iliniumiza sana. Kilichoniumiza zaidi ni kwamba nilijua sikuwa na hatia ya jambo nililokuwa nikituhumiwa. Nilikuwa nikiona sifa yangu ikiharibika huku nikishindwa kuelewa kwa nini hali ile ilikuwa ikitokea.
Kwa miaka mingi, nilikuwa na ndoto moja kubwa. Nilitaka kuona biashara yangu ikikua kutoka kiwango cha kawaida hadi kuwa kampuni inayoweza kushindana na wengine kwenye miradi mikubwa.SOMA ZAIDI/ TAZAMA VIDEO.

Lakini safari haikuwa rahisi. Kila mara zabuni zilipotangazwa, nilijiandaa kwa makini. Nilitumia muda kukusanya nyaraka, kuandaa maombi, na kuhakikisha kila kitu kiko sawa. Nilikuwa na matumaini makubwa kila nilipotuma maombi.

Lakini matokeo yalikuwa yale yale. Niliona kampuni nyingine zikishinda zabuni ambazo nilikuwa nimezitamani. Mara kwa mara nilibaki nikijiuliza ni nini kilikuwa kinakosekana upande wangu.

Kwa kweli ilikatisha tamaa. Kilichoniumiza zaidi ni kwamba baadhi ya zabuni zile zingeweza kubadilisha kabisa hali ya biashara yangu. Kila nilipopoteza nafasi nyingine, nilihisi kama ndoto yangu ilikuwa inazidi kusogea mbali.
Hakuna kitu kinachoumiza mzazi kama kuona mtoto wake akipotea njia huku akishindwa kujua namna ya kumsaidia. Hicho ndicho nilichokuwa napitia na binti yangu. SOMA ZAIDI/ TAZAMA VIDEO.

Alikuwa mtoto mwenye akili na mwenye ndoto nyingi alipokuwa mdogo. Lakini kadri alivyokua, alianza kubadilika taratibu. Alianza kurudi nyumbani kwa kuchelewa, kukataa ushauri, na kujitenga na familia.

Mwanzoni nilidhani ilikuwa hatua ya kawaida ya ukuaji. Lakini hali ilizidi kuwa mbaya. Siku moja aliondoka nyumbani bila taarifa. Tulimtafuta kwa hofu kubwa mpaka aliporudi baada ya muda. Tulidhani ilikuwa mara ya mwisho.

Tulikosea. Tukio lile lilianza kujirudia mara kwa mara. Kila alipotoweka, familia nzima ilikuwa inaishi kwa wasiwasi. Kulikuwa na usiku ambao sikulala hata dakika moja nikijiuliza alikuwa wapi na kama alikuwa salama.

Kwa kweli nililia mara nyingi. Kilichoniumiza zaidi ni kuona mazungumzo yetu yakizidi kuwa magumu. Kila tulipojaribu kumshauri, alionekana kuwa mbali zaidi nasi.

Miaka ilipita katika hali hiyo. Kulikuwa na kipindi nilihisi kama nilikuwa nikimpoteza mtoto wangu polepole mbele ya macho yangu.
Na, mwandishi wetu – Dar es Salaam

SERIKALI kupitia Ofisi ya Waziri Mkuu (Sera, Bunge, Uratibu na Wenye Ulemavu) imeingia Makubaliano ya Ushirikiano (MoU) na Taasisi ya Teknolojia ya Dar es Salaam (DIT) yenye lengo la kuimarisha usimamizi wa maafa nchini kwa kutumia sayansi, teknolojia na ubunifu.
Siku nilipopewa taarifa ya kuachishwa kazi, nilihisi dunia yangu imeporomoka. Nilikuwa nimetegemea kazi ile kwa miaka mingi. Ilikuwa ndiyo chanzo cha mapato yangu na njia yangu ya kuhudumia familia yangu.SOMA ZAIDI/ TAZAMA VIDEO.

Kwa hiyo nilipopoteza kazi ghafla, sikujua ningeanzia wapi. Mwanzoni nilikuwa na matumaini. Niliamini ningepata kazi nyingine haraka. Nilituma maombi sehemu nyingi, nikahudhuria mahojiano kadhaa, na nikajitahidi kutumia kila fursa iliyokuwa ikijitokeza.

Lakini miezi ilipita bila mafanikio. Mwezi mmoja ukageuka miezi sita. Baadaye mwaka mmoja ukapita. Kabla sijajua, nilikuwa nimekaa nyumbani kwa zaidi ya miaka miwili bila kazi ya kudumu.

Kwa kweli ilikuwa kipindi kigumu sana. Kilichoniumiza zaidi ni kuona majukumu ya kifamilia yakiendelea huku uwezo wangu wa kuyatimiza ukipungua. Wakati mwingine nilikosa hata hamasa ya kuendelea kutuma maombi kwa sababu nilikuwa nimezoea kukataliwa.

Nilianza kupoteza confidence yangu. Kulikuwa na siku nilijiuliza kama ningewahi kupata nafasi nyingine tena. Niliona kama ndoto yangu ya kurudi kazini ilikuwa ikizidi kuwa mbali kila siku.
NA EMMANUEL MBATILO, DAR ES SALAAM

Waziri wa Madini, Anthony Mavunde, anatarajiwa kuwa mgeni rasmi katika ufunguzi wa Maadhimisho ya 11 ya Wiki ya Utafiti na Ubunifu ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam yatakayofanyika kuanzia Juni 9 hadi 11, 2026, yakilenga kuonesha mchango wa utafiti na ubunifu katika maendeleo ya taifa.

 Na Seif Mangwangi, Arusha,

MAHAKAMA ya Afrika ya Haki za Binadamu na Watu imesema Tanzania imekuwa  ikikiuka baadhi ya haki za msingi za binadamu kwa  kuendelea kutumia adhabu ya kifo ya lazima na utekelezaji wake kwa njia ya kunyongwa.

Hayo yameelezwa Juni5, 2026 Jijini Arusha na majaji wa Mahakama ya Haki za Binaadam na Watu, (AfCPHR), wakiongozwa na Rais wa Mahakama hiyo Jaji Blaise Tchikaya walipokuwa wakisoma hukumu ya kesi nne zilizowasilishwa mahakama hapo  ikiwemo  shauri lililofunguliwa na wafungwa watatu waliohukumiwa kifo kwa kosa la mauaji.

Aidha Mahakama hiyo imewamuru waombaji watatu katika shauri hilo kulipwa fidia ya Shilingi 300,000 kila mmoja kwa madhara ya kimaadili yaliyotokana na ukiukwaji wa haki zao.

 Uamuzi huo umeonyesha Serikali ya Tanzania ilishindwa kutekeleza wajibu wake wa kulinda na kuheshimu haki za binadamu katika eneo la utoaji na utekelezaji wa adhabu ya kifo kwa mujibu wa viwango vya kimataifa vya haki za binadamu.

Hukumu hiyo ilitolewa mjini Arusha katika kesi iliyowahusisha Godfrey Gabinus Ndimba na wenzake wawili dhidi ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ambapo waombaji hao walikuwa wamefungwa katika Gereza la Wilaya ya Lindi wakisubiri utekelezaji wa adhabu ya kifo baada ya kutiwa hatiani kwa kosa la mauaji.

Katika maombi yao, waombaji hao walidai kuwa haki zao zilikiukwa wakati wa uchunguzi, usikilizwaji na utoaji wa hukumu katika mahakama za ndani. Walieleza kuwa kulikuwa na kasoro mbalimbali zilizowaathiri katika kupata haki stahiki.

Mahakama hiyo ya Afrika ilibaini kuwa Serikali ya Tanzania haikuwasilisha majibu yoyote katika shauri hilo licha ya kupewa taarifa zote muhimu na muda wa kutosha kufanya hivyo na  kutokana na hali hiyo, Mahakama iliamua kutoa hukumu kwa kutokuwepo kwa upande wa Serikali.

Kabla ya kuamua shauri hilo, Mahakama ilijiridhisha kuwa ilikuwa na mamlaka ya kusikiliza kesi hiyo na kubaini kuwa madai yaliyowasilishwa yalihusu haki zinazolindwa chini ya Mkataba wa Afrika wa Haki za Binadamu na Watu pamoja na mikataba mingine ya kimataifa iliyoridhiwa na Tanzania.

Mahakama pia ilikubaliana kuwa waombaji walikuwa wametumia njia zote za ndani za kutafuta haki, ikiwemo kukata rufaa katika Mahakama ya Rufani ya Tanzania kabla ya kufikisha shauri lao katika Mahakama ya Afrika.

Katika uchambuzi wa madai ya ukiukwaji wa haki ya kusikilizwa kwa haki, Mahakama ilibaini kuwa waombaji hawakuwasilisha ushahidi wa kutosha kuthibitisha madai yao kuhusu kutengenezwa kwa ushahidi, uwakilishi wa kisheria na mwenendo wa kesi zao. Kutokana na hali hiyo, madai hayo yalitupiliwa mbali.

Kadhalika, madai ya ukiukwaji wa haki ya usawa mbele ya sheria yalikataliwa baada ya Mahakama kubaini kuwa hayakuungwa mkono na ushahidi wa kutosha kuthibitisha kuwa waombaji walitendewa tofauti au kunyimwa ulinzi sawa wa kisheria.

Hata hivyo, Mahakama ilikubaliana na hoja kwamba utoaji wa adhabu ya kifo kwa lazima bila kuzingatia mazingira ya kila mshtakiwa ni ukiukwaji wa haki ya kuishi inayolindwa chini ya Kifungu cha 4 cha Mkataba wa Afrika wa Haki za Binadamu na Watu.

Mahakama pia ilieleza kuwa utekelezaji wa adhabu ya kifo kwa njia ya kunyongwa ni ukiukwaji wa haki ya utu wa binadamu na heshima ya mtu kama ilivyoainishwa katika Kifungu cha 5 cha Mkataba huo.

Kutokana na maamuzi hayo, Mahakama ilihitimisha kuwa Tanzania ilikiuka wajibu wake chini ya Kifungu cha 1 cha Mkataba wa Afrika wa Haki za Binadamu na Watu. Hata hivyo, Mahakama ilikataa maombi ya kufutwa kwa hukumu za ndani na kuwaachia huru waombaji, huku ikisisitiza kuwa fidia ya Shilingi 300,000 kwa kila mmoja ilikuwa hatua stahiki ya kurekebisha madhara ya ukiukwaji wa haki zilizobainika.




Mkemia Mkuu wa Serikali Dkt. Fidelice Mafumiko, akizungumza wakati akifungamkutano Mkuu wa mwaka wa Wakaguzi wa Kemikali na Maabara za Kemia(hawapo pichani), mkutano huo ulifanyika katika ukumbi wa mikutano wa Hoteliya Arusha Corridor Spring Juni 5-6, 2026.

 


Wamiliki wa shule zisizo za serikali nchini wamezitaka mamlaka za serikali za mitaa kuacha kutoza ushuru na tozo ambazo wanadai tayari zilisamehewa na Serikali Kuu, wakisema hali hiyo inaongeza gharama za uendeshaji na kuhatarisha utoaji wa huduma za elimu.

Wakizungumza na waandishi wa habari jijini Arusha, viongozi wa Shirikisho la Wamiliki na Mameneja wa Shule na Vyuo Visivyo vya Serikali Tanzania (TAMONGSCO) wamesema shule zisizo za serikali zinakabiliwa na zaidi ya tozo na makato mbalimbali, ikiwemo ushuru wa huduma unaotozwa na halmashauri kwa taasisi zinazotoa huduma, ada za mitihani, leseni za mabango ya shule pamoja na michango ya michezo na taaluma.

Mtendaji Mkuu wa TAMONGSCO, Benjamin Nkonya, alisema pamoja na mzigo wa makusanyo hayo, kinachowasumbua zaidi ni namna baadhi ya halmashauri zinavyotekeleza ukusanyaji wake.

Alidai kuwa katika baadhi ya matukio, askari mgambo huingia shuleni kufuatilia madeni ya ushuru na tozo, jambo ambalo kwa mujibu wake huathiri mazingira ya kufundishia na kujifunzia.

“Tunachohoji si suala la kulipa wajibu wa kisheria pekee, bali ni matumizi ya nguvu katika ukusanyaji wa fedha hizo na kuendelea kudai baadhi ya tozo ambazo tunaamini tayari ziliondolewa au kutolewa mwongozo wake na Serikali Kuu,” alisema Nkonya.

Amesema shirikisho hilo limekuwa na mahusiano mazuri na mamlaka ya Mapato nchini TRA wakati wote wanapohitaji ushirikiano wao tofauti na halmashauri ambao wamekuwa wakitumia ubabe kukusanya tozo hizo wakati taasisi hizo zikiwa zimesamehewa ushuru huo.

Kwa upande wake, Mwenyekiti wa TAMONGSCO Kanda ya Kaskazini, Leonard Mao, Malalamiko hayo yameelekezwa zaidi kwa baadhi ya halmashauri, hususan, ambazo zinadaiwa kuendelea kukusanya ushuru na tozo mbalimbali kutoka kwa shule zisizo za serikali licha ya kuwepo kwa maelekezo ya serikali kuhusu baadhi ya makusanyo hayo.

“Tunaamini mwongozo wa wazi utasaidia kuondoa migogoro isiyo ya lazima na kuweka mazingira bora ya uwekezaji katika sekta ya elimu,” alisema Mao.

Naye Wakili Mshauri wa TAMONGSCO, Pascal Temba, alisema iwapo kuna ushuru au tozo zinazodaiwa baada ya kufutwa na Serikali Kuu, mamlaka husika zinapaswa kuweka wazi msingi wa kisheria unaoruhusu makusanyo hayo.

Kutokana na hali hiyo, TAMONGSCO imesema tayari imewasilisha barua kwa Mwanasheria Mkuu wa Serikali ikiomba ufafanuzi wa kisheria kuhusu mamlaka ya halmashauri kuendelea kukusanya baadhi ya ushuru na tozo zinazolalamikiwa.

Shirikisho hilo linaeleza kuwa majibu yatakayopatikana yatasaidia kutoa mwongozo kwa wadau wote na kuondoa mkanganyiko uliopo.

Wakati wakisubiri ufafanuzi huo, wamiliki wa shule zisizo za serikali wanaonya kuwa endapo changamoto hiyo haitapatiwa ufumbuzi, gharama za uendeshaji wa shule zinaweza kuongezeka na hatimaye kuathiri upatikanaji wa elimu kwa wazazi na wanafunzi.

Kwa wadau wa elimu, mjadala huu unafungua swali muhimu: Je, mazingira yaliyopo yanasaidia kukuza uwekezaji katika sekta ya elimu au yanaongeza mzigo ambao mwisho wake hubebwa na mzazi na mwanafunzi.


Siku gari langu lilipoibiwa, nilihisi kama sehemu ya maisha yangu imeondoka pamoja nalo. Nilikuwa nimelifanyia kazi kwa miaka mingi. Halikuwa tu chombo cha usafiri, bali pia lilikuwa sehemu muhimu ya shughuli zangu za kila siku.

Ndiyo maana nilishtuka sana nilipoamka asubuhi na kugundua kwamba halikuwepo pale nilipoliacha usiku. Kwa kweli nilichanganyikiwa. 

Nilianza kulitafuta mara moja. Niliwapigia simu marafiki, majirani, na watu wengine ambao wangeweza kuwa na taarifa.

Kadri saa zilivyopita bila habari yoyote, matumaini yangu yalianza kupungua. Kilichoniumiza zaidi ni kwamba sikuwa na wazo lolote la mahali lilipokuwa.

Baadhi ya watu waliniambia nikubali kwamba huenda nisingeliona tena. Wengine waliniambia magari mengi yaliyoibiwa hayapatikani kirahisi. Nilianza kuamini kwamba nilikuwa nimelipoteza milele. SOMA ZAIDI HAPA.
Kwa miezi mingi, nilikuwa nikikabiliwa na tatizo ambalo lilikuwa linaninyima amani. Kila baada ya wiki chache, mali zangu zilikuwa zinapotea kwa njia ya ajabu. 

Wakati mwingine zilikuwa fedha, wakati mwingine vifaa vya kazi, na mara kadhaa mazao kutoka shambani mwangu.

Mwanzoni nilidhani ni bahati mbaya. Lakini kadri matukio yalivyozidi kujirudia, niligundua wazi kuwa kulikuwa na mtu aliyekuwa akiniibia kwa makusudi. Kilichoniumiza zaidi ni kwamba sikuwa na ushahidi wa kumtambua.

Nilijaribu kila njia. Niliimarisha ulinzi, nikawa makini zaidi, na hata kuwaomba watu wa karibu wanisaidie kufuatilia kinachoendelea. Lakini kila mara mwizi huyo alionekana kutoweka bila kuacha alama yoyote. SOMA ZAIDI.
Kulikuwa na kipindi maishani mwangu ambapo nilianza kuamini kwamba bahati ilikuwa imenikimbia. Haikuwa kwamba sikujitahidi. Kinyume chake, nilikuwa nafanya kila niwezalo kufanikisha malengo yangu.

Nilipanga biashara, niliomba kazi, na nilitumia muda mwingi kujenga maisha bora kwa familia yangu. Lakini jambo la kushangaza lilikuwa moja. Kila nilipokaribia kufanikiwa, kitu kilitokea dakika za mwisho na kuharibu kila kitu.

Nilipata wateja wakubwa waliobadilisha mawazo yao ghafla. Nilipata nafasi za kazi ambazo zilionekana kuwa zangu, lakini mwishowe zikaenda kwa mtu mwingine. Hata baadhi ya mipango ya kifamilia ilivunjika wakati nilikuwa tayari nimeanza kusherehekea mafanikio. SOMA ZAIDI.
Kulikuwa na kipindi maishani mwangu ambapo nilihisi kama ndoa yangu ilikuwa ikiteleza kutoka mikononi mwangu. Mimi na mume wangu tulikuwa tumeishi pamoja kwa miaka kadhaa. SOMA ZAIDI/TAZAMA VIDEO.

Tulikuwa tumepitia changamoto nyingi pamoja na kujenga familia ambayo nilikuwa naiona kama baraka kubwa maishani mwangu. Lakini mambo yalianza kubadilika.

Mume wangu alianza kuwa tofauti. Alitumia muda mwingi nje ya nyumba, mawasiliano yetu yakapungua, na ukaribu tuliokuwa nao ukawa kama umepotea ghafla.

Mwanzoni nilijaribu kupuuza hali ile. Nilijiambia labda alikuwa na presha za kazi au changamoto nyingine za maisha. Lakini kadri muda ulivyopita, nilianza kugundua kuwa kulikuwa na jambo kubwa zaidi nyuma ya mabadiliko yale.

Kwa kweli iliniumiza sana. Kilichoniumiza zaidi ni kusikia uvumi kwamba kulikuwa na mwanamke mwingine aliyekuwa karibu sana na maisha ya mume wangu. Kila niliposikia taarifa hizo, moyo wangu ulivunjika zaidi.

Kulikuwa na usiku nililia peke yangu. Nilikuwa nikijiuliza kama ndoa yangu ilikuwa imefika mwisho. Wakati mwingine nilihisi kama nilikuwa karibu kupoteza kila kitu nilichokuwa nimekijenga kwa miaka mingi.