Mamlaka ya Rufani ya Zabuni za Umma (PPAA) imewajengea uwezo Wabunifu wa Majengo na Wakadiriaji Majenzi kuhusu mazingira ya haki katika mchakato wa zabuni za umma, ili waweze kudai haki zao pindi wanapoona hawakutendewa haki kwenye michakato ya zabuni za umma walizoshiriki.

Mkuu wa Sehemu ya Huduma za Sheria PPAA, Bi. Agnes Sayi akizungumza na waandishi wa Habari kwa niaba ya Katibu Mtendaji wa PPAA, pembezoni mwa Mkutano Mkuu wa Sita wa Wabunifu wa Majengo na Wakadiriaji Majenzi, ulioandaliwa na Bodi ya Usajili wa Wabunifu wa Majengo na Wakadiriaji Majenzi (AQRB) Jijini Arusha amesema lengo PPAA kushiriki maonesho hayo ni kutoa elimu kuhusu haki katika mchakato wa zabuni za umma.

“Sheria ya ununuzi wa Umma ya Mwaka 2023, iliweka sharti la lazima kuwa ununuzi wote wa umma ufanyike kieletroniki katika mfumo wa NeST, baada ya sharti hilo PPAA ilijenga Moduli ndogo ya kupokea na kushughulikia malalamiko na rufaa ambapo imekuwa na mchango mkubwa kwa taasisi nunuzi na waabuni,” amesema Bi. Sayi

Bi. Sayi ameongeza kuwa, awali kabla ya kuanza kwa matumizi ya Moduli ya kuwasilisha Malalamiko na rufaa, wazabuni ambao hawakuridhika na uamuzi wa Maafisa Masuuli na Taasisi Nunuzi walilazimika kuwasilisha malalamiko au rufaa zao moja kwa moja katika ofisi za PPAA, Dodoma. Jambo lililokuwa linatumia muda, gharama, kupotea kwa baadhi ya nyaraka za zabuni na kuchangia kupunguza misingi ya uwazi na uwajibikaji kwa pande zote mbili.

“Baada ya kuanza rasmi kwa matumizi ya Moduli hiyo imerahisisha uwasilishaji wa malalamiko na kutoa fursa kwa wazabuni wengi zaidi ikiwa ni pamoja na kuokoa muda, gharama, kuongeza uwazi na uwajibikaji katika mchakato ya ununuzi wa umma na Utunzaji wa kumbukumbu za malalamiko na rufaa kwa usahihi na urahisi,” amesema Bi. Sayi

Aidha, Bi. Sayi alifafanua kuwa mazingira ya haki katika mchakato wa zabuni za umma ni yale yanayohakikisha kuwa washiriki wote wanatendewa kwa usawa na bila upendeleo. Alisisitiza kuwa mazingira hayo yanapaswa kuzingatia sheria, kanuni na masharti yaliyowekwa katika nyaraka za zabuni, huku yakipinga vitendo vya rushwa na kuhakikisha uwazi na uadilifu katika mchakato mzima wa ununuzi wa umma.

Sanjari na matumizi ya Moduli, PPAA imefanikiwa kuanzisha huduma ya Mkutano kwa njia ya Mtandao “Video Conference” ambapo hutumika kusikiliza mashauri kwa wahusika walioshindwa kufika moja kwa moja katika Ofisi za PPAA kwa ajili ya kusikiliza mashauri yalilowasilishwa mbele yake.

Bi. Sayi ameongeza kuwa huduma ya Video Conference imetoa fursa ya kuwasikiliza wahusika wa shauri walioshindwa kufika PPAA kutokana na sababu mbalimbali na kuiwezesha Mamlaka ya Rufani kutekeleza jukumu lake la msingi la utatuzi wa migogoro itokanayo na michakato ya ununuzi wa Umma. 

“Kwa sasa baadhi ya mashauri yameshasikilizwa kwa kwa “video conference” na baadhi ya washiriki wakiwa katika mikoa mbalimbali ya Tanzania na wengine kutoka katika mataifa ya Afrika Kusini, Nigeria, Poland, India na China,” amebainisha Bi. Sayi

Katika hatua nyingine, Bi. Sayi ameongeza kuwa PPAA imenzisha matumizi ya Programu ya Simu ya Mkononi “Mobile App” kwa lengo la kuwawezesha wazabuni kuwasilisha malalamiko na rufaa dhidi ya maamuzi yanayotolewa katika michakato ya ununuzi wa umma. Hatua hii inalenga kupunguza gharama za kupata haki pamoja na kuharakisha utatuzi wa migogoro.

Bi. Sayi amewasihi Wabunifu wa Majengo na Wakadiriaji Majenzi na wadau wengine kuzingatia sheria na kanuni za ununuzi wa umma ili kuiwezesha Serikali kuwa na mfumo wa ununuzi unaochochea ushindani, matumizi bora ya fedha za umma na utekelezaji wenye mafanikio wa Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050.

Mkutano Mkuu wa Sita wa Bodi ya Usajili wa Wabunifu wa Majengo na Wakadiriaji Majenzi (AQRB) ulioanza tarehe 20 – 23 Oktoba, 2026 umeongozwa na Kaulimbiu: Kuijenga Tanzania tunayoitaka kuelekea 2050: Kuimarisha Ushirikiano wa Kikanda na Kimataifa kwa Mazingira Endelevu ya Ujenzi




 

 


Na: OWM–TAMISEMI, Mbeya

Waziri wa Nchi, Ofisi ya Waziri Mkuu – Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa (OWM–TAMISEMI), Mhe. Prof. Riziki Shemdoe, ameelekeza kuundwa kwa timu itakayozunguka Jiji la Mbeya kufanya tathmini ya maeneo watakayotumia madereva wa bajaji, njia watakazotumia, njia za daladala pamoja na kupendekeza njia za usafiri zitakazowawezesha abiria kufika katika eneo la uwanja wa ndege wa zamani, ambako soko la wamachinga litajengwa.

Prof. Shemdoe amesema uundaji wa timu hiyo ni hatua ya kutatua mgogoro baina ya madereva wa bajaji na daladala uliopelekea kuibuka kwa mgomo wa madereva hao na kusababisha kusimama kwa huduma za usafiri jijini Mbeya, na kuongeza kuwa mgomo huo ulitokana na uongozi wa mkoa kutowashirikisha kikamilifu madereva wa bajaji katika kutekeleza maelekezo ya Mhe. Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan ya kuboresha usalama wa madereva hao.

Prof. Shemdoe ametoa maelekezo hayo leo, Oktoba 22, 2026, jijini Mbeya kwa Mkuu wa Mkoa wa Mbeya, Mhe. Jumanne Sagini, ya kuunda timu hiyo baada ya kufanya kikao na makundi husika. Amemtaka timu hiyo iwe na wawakilishi kutoka Ofisi ya Mkuu wa Mkoa, LATRA, Halmashauri ya Jiji, wamachinga, madereva wa bodaboda, bajaji na daladala, na kuwasilisha taarifa ndani ya siku 14 ili kuwezesha kutatuliwa kwa changamoto iliyojitokeza jijini Mbeya.

“Timu hiyo, Mheshimiwa Mkuu wa Mkoa, uiandalie hadidu za rejea, lakini miongoni mwa kazi zinazotakiwa kufanywa ni kuzunguka mji wote wa Mbeya ili kuangalia bajaji zitakaa wapi, daladala zitapita wapi, pamoja na kuandaa njia za usafiri za kuja hapa katika eneo ambalo soko la wamachinga litajengwa,” amesisitiza Prof. Shemdoe.

Kutokana na hatua hiyo, Prof. Shemdoe na wawakilishi wa madereva wa bajaji wamekubaliana kuwa madereva hao warejee kazini na kuwa tayari kwa utaratibu utakaowekwa na Serikali ili waendelee kutoa huduma za usafiri na usafirishaji kwa wananchi wa Jiji la Mbeya.

Kwa upande wake, Mwakilishi wa Madereva wa Bajaji, Bw. Damas Mwakalinga, amemshukuru Prof. Shemdoe kwa kusikiliza hoja zao na kusema kuwa wako tayari kushirikiana na Serikali ili kumuunga mkono Mhe. Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan katika kuhakikisha Mkoa wa Mbeya unakuwa salama na unaendelea kudumisha amani.












 


NAIBU Waziri wa Madini na Mbunge wa Jimbo la Longido mkoani Arusha, Dk. Stephen Kiruswa, ameitaka Kampuni ya Soils for the Future Tanzania kutoa elimu zaidi kwa wananchi kuhusu mradi wa hewa ukaa ili kuondoa hofu na dhana kuwa mradi huo una malengo mabaya kwa jamii.

Kiruswa alitoa kauli hiyo katika mkutano wa hadhara uliofanyika katika Kijiji cha Lesing’ita, Kata ya Mundarara, Wilaya ya Longido, baada ya baadhi ya wananchi kueleza wasiwasi kuhusu mradi huo, wakidai kuwa ardhi imeuzwa, mradi umesainiwa na watu wachache na elimu ya kutosha haikutolewa kwa jamii kabla ya utekelezaji wake.

Alisema mradi wa hewa ukaa ni muhimu kwa wananchi wa Kata ya Mundarara na Longido kwa ujumla, hivyo ni muhimu jamii kupata uelewa wa kutosha kuhusu malengo yake na manufaa yanayotarajiwa.

Aliongeza kuwa Serikali Kuu na Chama Cha Mapinduzi (CCM) vinatambua umuhimu wa mradi huo, akieleza kuwa waendelezaji wake walipata baraka kutoka Serikali Kuu.

Naibu Waziri huyo alisema idadi ndogo ya wananchi walioshiriki katika vikao vya awali vya kujadili na kupitisha mradi huo ni miongoni mwa mambo yanayohitaji kufanyiwa kazi ili kuhakikisha jamii nzima inapata nafasi ya kuelewa na kushiriki katika maamuzi yanayohusu maendeleo yao.

Kutokana na hali hiyo, Kiruswa aliiagiza kampuni hiyo kuitisha kikao kingine Novemba 7, mwaka huu, kikihusisha viongozi wote wa serikali na chama, viongozi wa kimila, watu maarufu na wananchi wengine, wakiwemo yeye mwenyewe, ili kujadili mradi huo na kufikia muafaka unaozingatia maslahi ya wana Longido.

Alisema ushiriki mpana wa wananchi ni muhimu katika kuondoa sintofahamu iliyojitokeza na kuhakikisha kuwa jamii inapata ufafanuzi kuhusu utekelezaji wa mradi huo, badala ya kuendelea kuwepo kwa hofu na madai yanayoweza kuongeza mvutano miongoni mwa wananchi.

Akizungumzia suala la makundi ndani ya jamii na chama, Kiruswa alisema tofauti zilizoanza wakati wa uchaguzi wa serikali za mitaa na uchaguzi mkuu wa mwaka jana zimeendelea kujenga uhasama kati ya baadhi ya wananchi na viongozi waliochaguliwa.

Aliahidi kukutana na waratibu wa makundi hayo ili kujadili changamoto zilizopo na kutafuta muafaka utakaosaidia kurejesha mshikamano na ushirikiano katika jamii ya Longido.

Kiruswa alisema makundi ndani ya chama yanaweza kuwa kikwazo kwa maendeleo iwapo yataendeleza migawanyiko badala ya kuunganisha wananchi katika shughuli za maendeleo.

Alisema, akiwa Mbunge wa Jimbo la Longido, atahakikisha anaitisha vikao mapema iwezekanavyo mwishoni mwa mwezi huu ili kujadili tofauti hizo na kuhakikisha kila mmoja anaheshimu maamuzi ya wananchi waliochagua viongozi waliopo madarakani.

Alisisitiza kuwa ni muhimu wananchi na viongozi kuweka mbele maslahi ya jamii na maendeleo ya eneo hilo, huku wakitafuta njia za kumaliza tofauti zao kwa mazungumzo.

Kwa upande wake, Meneja wa mradi wa Kampuni ya Soils for the Future Tanzania, Richard Ndasikoi, alimshukuru Kiruswa kwa kutoa ufafanuzi kwa wananchi wa Kata ya Mundarara kuhusu uhalisia wa mradi huo.

Ndasikoi alisema ufafanuzi huo utasaidia kuondoa dhana iliyoenezwa na baadhi ya watu kuwa kampuni hiyo imechukua ardhi yote katika kata hiyo, akisisitiza kuwa madai hayo si ya kweli.

Alisema kampuni iko tayari kutoa elimu zaidi kwa kushirikisha jamii nzima, kama alivyoagiza mbunge huyo, ili kuhakikisha wananchi wanapata uelewa mpana kuhusu malengo ya mradi na manufaa yake.

Aliongeza kuwa lengo la kampuni hiyo ni kuhakikisha jamii inafahamu kwa kina mradi huo na nafasi yake katika kuleta manufaa kwa wananchi wa Longido.

Naye Mwanasheria wa Halmashauri ya Wilaya ya Longido, Chama Mwita, aliwataka wananchi wa Kijiji cha Lesing’ita, Kata ya Mundarara na maeneo mengine kujitokeza kwa wingi katika kikao kilichopangwa kufanyika Novemba 7, mwaka huu

Mwita alisema ushiriki wa wananchi ni muhimu katika kujadili na kufikia muafaka kuhusu mradi huo ili jamii iweze kuelewa namna itakavyonufaika nao.

Aliongeza kuwa wananchi wanapaswa kupata taarifa sahihi kuhusu mradi huo na kuepuka kueneza madai yasiyothibitishwa ambayo yanaweza kuongeza hofu na mvutano ndani ya jamii.

Alisema mradi wa hewa ukaa unasimamiwa na kuratibiwa na Serikali Kuu, akieleza kuwa sera na mipango ya serikali inatambua umuhimu wa miradi ya aina hiyo.

Mwita alisisitiza kuwa ardhi ni ya wananchi na kwamba masuala yanayohusu matumizi yake yanapaswa kufafanuliwa kwa uwazi ili wananchi waweze kuelewa taratibu zinazotumika na namna maslahi yao yanavyolindwa.















Mbunge wa Jimbo la Longido mkoani Arusha, Ambaye pia ni Naibu Waziri wa Madini  Dk. Stephen Kiruswa, amekabidhi mashine ya kunakili na kuchapisha nyaraka pamoja na kompyuta kwa Shule ya Msingi Lesing’ita, vyenye thamani ya zaidi ya Sh milioni tatu, ili kupunguza gharama za shule katika uchapishaji wa karatasi za mazoezi, mitihani na shughuli nyingine za kitaaluma.

Sambamba na msaada huo, Kiruswa ameahidi kushirikiana na marafiki zake kujenga madarasa mawili na nyumba ya mwalimu kwa shule hiyo iliyopo Kata ya Mundarara, Wilaya ya Longido.

Amemwagiza Mwalimu Mkuu wa shule hiyo, Jackline Bendera, kumpatia haraka ramani za majengo hayo ili kuwezesha kuanza kwa ujenzi.

Kiruswa alitoa ahadi hizo katika kikao cha ndani kilichowakutanisha kamati ya uongozi wa shule, walimu pamoja na viongozi wa kijiji na kata, akieleza kuwa msaada wa vifaa hivyo ni utekelezaji wa ahadi aliyoitoa mwaka jana wakati wa kampeni.

Alisema shule hiyo imekuwa ikipiga hatua za maendeleo mwaka hadi mwaka, hivyo changamoto zinazokabili uendeshaji wake zinahitaji kushughulikiwa ili kuboresha mazingira ya ufundishaji na ujifunzaji.

Alizitaja changamoto hizo kuwa ni pamoja na upungufu wa walimu, madarasa, nyumba za walimu na kivuko cha kufikia shule hiyo, akisema atazifanyia kazi kwa kuwa anaamini ziko ndani ya uwezo wake.

Alisisitiza kuwa upatikanaji wa vifaa vya kuchapisha utasaidia kupunguza gharama ambazo shule imekuwa ikitumia kupata huduma hizo nje ya shule.

Kwa upande wake, Mwalimu Mkuu wa Shule ya Msingi Lesing’ita, Jackline Bendera, alimshukuru Kiruswa kwa msaada huo, akisema umefika wakati muafaka na utasaidia kurahisisha shughuli za kila siku za shule. Aliwaomba wadau wengine wa maendeleo kujitokeza kuisaidia shule hiyo ili kukabiliana na changamoto zilizopo.

Bendera alisema shule inakabiliwa na uhaba wa walimu, hali inayowalazimu walimu waliopo kufundisha masomo mengi. Aliomba changamoto hiyo ishughulikiwe haraka, ikiwemo kuangaliwa kwa suala la ajira kwa walimu wa mazoezi. Aliongeza kuwa upungufu wa madarasa na nyumba za walimu ni miongoni mwa changamoto kubwa zinazohitaji msaada.

Naye Diwani wa Kata ya Mundarara, Alais Mushao, alisema Shule ya Msingi Lesing’ita imekuwa ikifanya vizuri mwaka hadi mwaka, hivyo inahitaji kuungwa mkono ili kuboresha mazingira ya kujifunzia na kuwapa walimu motisha ya kuendelea kufanya vizuri katika ufundishaji wa wanafunzi.













Na Daudi Nyingo – Sumbawanga

WAKALA ya Maabara ya Veterinari Tanzania (TVLA) imeendelea kuimarisha juhudi za kulinda afya ya mifugo kwa kutoa elimu kuhusu huduma zake pamoja na utambuzi, uhifadhi na matumizi sahihi ya chanjo kwa wauzaji wa pembejeo za mifugo katika mikoa ya Rukwa na Songwe.

 


Na Mwandishi Wetu.

Wanafunzi wa uandishi wa habari wamehimizwa kutotosheka na elimu ya ngazi ya cheti au stashahada, bali waendelee kujiendeleza hadi kufikia ngazi za juu zaidi ili kujenga uwezo, weledi na ushindani katika taaluma hiyo.

Wito huo umetolewa tarehe 22 Oktoba, 2026, na Afisa Habari Mkuu kutoka Bodi ya Ithibati ya Waandishi wa Habari (JAB), Bw. Prudence Constantine, wakati wa ziara ya maafisa wa Bodi katika Chuo cha Uandishi wa Habari Dar es Salaam (Dar es Salaam School of Journalism-DSJ).

Ziara hiyo imelenga kujifunza kuhusu mazingira na mifumo ya utoaji wa mafunzo ya uandishi wa habari, kuimarisha ushirikiano kati ya JAB na chuo hicho, pamoja na kuhakikisha mafunzo yanayotolewa yanawaandaa wanafunzi kukidhi viwango vya elimu, ithibati, maadili na weledi vinavyohitajika katika taaluma ya uandishi wa habari.
Akizungumza na wanafunzi wanaosoma ngazi ya cheti, Constantine amesema taaluma ya uandishi wa habari inahitaji watu wenye elimu, ujuzi na maarifa mapana ili waweze kukabiliana na mabadiliko na changamoto zinazojitokeza katika utekelezaji wa majukumu yao.

Amewataka wanafunzi hao kujikita katika masomo, kujenga utamaduni wa kujifunza na kuendelea kupanua maarifa yao, akieleza kuwa maendeleo ya teknolojia na mabadiliko katika tasnia ya habari yanahitaji Waandishi wa Habari wenye uwezo wa kuendana na wakati.

Katika mazungumzo hayo, maafisa wa JAB walikutana na wanafunzi na wakufunzi wa DSJ na kujadiliana kuhusu mafunzo, viwango vya taaluma na umuhimu wa kuimarisha mazingira ya ujifunzaji na kuwaandaa wanafunzi kutekeleza majukumu ya kihabari kwa kuzingatia weledi na maadili.
Kwa upande wao, wakufunzi wa DSJ wameiomba JAB kuendelea kutekeleza majukumu yake ya kusimamia na kuimarisha taaluma ya uandishi wa habari, ili kuhakikisha Waandishi wa Habari wanazingatia maadili, weledi na misingi ya taaluma hiyo.

Ziara hiyo ni sehemu ya juhudi za JAB za kuimarisha ushirikiano na vyuo vinavyotoa mafunzo ya uandishi wa habari, kwa lengo la kuboresha maandalizi ya wataalamu na kuinua viwango vya taaluma nchini.

 


📌Asema mikutano ya kitaaluma  inachochea mageuzi ya kiuchumi  na ubunifu;


Naibu Waziri wa Viwanda na Biashara, Mhe. Dennis Londo (Mb),  amekitaka Chuo cha Elimu ya Biashara (CBE) kuhakikisha wanatumia tafiti kuchochea mageuzi ya kiuchumi  kuelekea  Dira 2050.

Amesema hayo wakati wa Ufunguzi wa Mkutano wa Saba wa Kitaaluma wa Kimataifa wa Mwaka 2026 ulioandaliwa na Chuo cha CBE uliofanyika Mwanza.

Londo amesema mkutano huo unachochea mageuzi ya mifumo ya kibiashara, ubunifu, urasimishaji na matumizi ya takwimu kuelekea ukuaji endelevu wa uchumi ambapo inaunga mkono juhudi za Serikali ya Awamu ya Sita za kutekeleza Dira ya Taifa ya 2050 kwa vitendo.

Mhe. Londo pia ametoa rai kwa Taasisi za Serikali na Sekta Binafsi kuanza kutumia kikamilifu matokeo ya tafiti kutoka vyuo vya elimu ya juu ili kuleta tija na matokeo chanya kwa maendeleo ya Taifa.

Aidha amekitaka Chuo hicho kuandaa changanuzi za kisera (policy briefs) zitakazosaidia maboresho ya sera na mipango ya kiuchumi na kuweka mikakati ya kurudisha mrejesho kwa jamii kwa kuwasilisha matokeo ya tafiti kwa lugha rahisi, kuendesha mafunzo maalumu kwa wajasiriamali na wafanyabiashara, na kutoa rai kwa vyuo vingine kuiga mfano wa CBE katika kuandaa mikutano ya kitaaluma.

Vilevile amekitaka Chuo hicho kuendelea kuboresha kozi zake za muda mfupi na mrefu ili kuzalisha wataalamu wa kutosha watakaofundisha somo hilo mashuleni na kuimarisha elimu ya biashara nchini kwa kuwa Sera ya Elimu na Mafunzo ya Mwaka 2023 imefanya somo la Biashara kuwa la lazima kwa wanafunzi wa Kidato cha Kwanza hadi cha Nne kuanzia mwaka wa masomo 2025/2026.

Na, Mwandishi Wetu – Dar es Salaam

Serikali inaendelea kuweka mkazo maalum kwenye kuboresha mfumo wa uratibu na upatikanaji wa mafunzo ya utarajali (internship) kwa kuwapatia wahitimu wa kada mbalimbali, uzoefu na ujuzi unaohitajika kwa lengo la kuwafanya wahitimu hao kuwa shindani katika soko la ajira la ndani na nje ya nchi.

Akiongoza kikao cha Makatibu Wakuu kilichofanyika Ofisi ndogo ya Waziri Mkuu jijini Dar es Salaam Oktoba 22, 2026, Katibu Mkuu, Ofisi ya Waziri Mkuu, Sera, Bunge, Uratibu na Wenye Ulemavu, Dkt. Jim Yonazi, amesema maboresho yanayoendelea kufanyika ni sehemu ya utekelezaji wa maelekezo ya Makamu wa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. Deogratius Ndejembi, aliyoyatoa wakati akimwakilisha Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan, kwenye kikao kazi cha wenyeviti wa bodi na watendaji wakuu wa taasisi na mashirika ya umma (C-COEs Forum 2026) tarehe 28 Septemba, 2026 jijini Arusha.

Katika kikao kazi cha wenyeviti wa bodi na watendaji wakuu wa taasisi na mashirika ya umma, Mhe. Makamu wa Rais alielekeza kuandaliwa kwa mpango wa mafunzo kwa vitendo utakaowawezesha angalau vijana 10,000 kupata uzoefu katika mashirika ya umma na wengine 20,000 kwenye sekta binafsi, ikiwa ni sehemu ya utekelezaji wa Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050, hususani nguzo ya pili inayosisitiza maendeleo ya watu na rasilimali watu nchini.

Katika kikao hicho cha Makatibu Wakuu, Dkt. Yonazi amesema kuwa Serikali inaendelea kuweka kipaumbele kikubwa kwenye masuala ya mafunzo kwa vitendo (internship) kwa wahitimu ili kuziba pengo la kutokuwa na uzoefu, na kuwapa wahitimu hao uwezo wa kuunganisha elimu ya darasani na uhalisia wa mazingira ya kazi pamoja na kuongeza ushindani kwenye soko la ajira.

“Mafunzo ya ujuzi na uzoefu wa kazi yanapatikana kupitia taasisi mbalimbali za Serikali, vyuo vya ufundi, na programu za kitaifa zinazolenga kuwaandaa vijana kuwa shindani katika soko la ajira”, ameeleza Dkt. Yonazi.


Kikao hicho kiliwashirikisha Makatibu Wakuu wa kisekta kutoka Ofisi ya Rais, Menejimenti ya Utumishi na Utawala Bora, Ofisi ya Rais Mipango na Uwekezaji, Ofisi ya Rais Maendeleo ya Vijana, Ofisi ya Waziri Mkuu-Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa, Ofisi ya Waziri Mkuu - Kazi, Ajira na Mahusiano, Wizara ya Fedha, Wizara ya Kilimo, Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia pamoja na Wizara ya Ujenzi.

Meneja wa Wakala wa Barabara Tanzania (TANROADS)Mkoa Mbeya Mhandisi Suleiman Bishanga akifafanua jambo kuhusu utekelezaji wa maelekezo ya Makamu wa Rais Dk.Deogratius Ndejembi kuhusu ujenzi wa barabara jijini Mbeya.

 


Na Oscar Assenga,TANGA

TANZANIA inaweza kupunguza kasi ya uharibifu wa misitu kwa kutumia mabaki ya zao la mkonge kutengeneza bidhaa zinazofanana na mbao, hatua inayotarajiwa kupunguza utegemezi wa mbao zinazotokana na ukataji wa miti na kufungua fursa mpya za uwekezaji katika sekta ya kilimo.

Utafiti uliofanywa na watafiti kutoka Tanzania na taasisi washirika umebaini uwezekano wa kutumia mabaki ya mkonge kutengeneza bidhaa mbalimbali zenye thamani, zikiwamo mbao mbadala, mbolea, chakula cha mifugo na gesi.

Hatua hiyo inalenga kuongeza thamani ya zao hilo kwa kutumia sehemu kubwa ya malighafi ambayo kwa sasa hutupwa kama taka, badala ya kuachwa bila manufaa ya kiuchumi.

Mkurugenzi Mkuu wa Bodi ya Mkonge Tanzania (TSB), Saddy Kambona, alisema takribani asilimia mbili tu ya zao la mkonge ndizo zinazotumika kuzalisha nyuzi, huku asilimia 98 iliyobaki kwa kiasi kikubwa ikipotea kama taka.

Akizungumza  wakati wa uwasilishaji wa matokeo ya utafiti huo, Kambona alisema teknolojia zilizobuniwa zinaweza kusaidia kupanua matumizi ya mkonge, kuongeza mapato na kuimarisha uhifadhi wa mazingira.

“Takribani asilimia 98 ya zao hili kwa sasa hutupwa kama taka, lakini utafiti umeonyesha uwezekano wa kupanua matumizi ya mkonge kwa kuzalisha mbao, gesi na bidhaa nyingine,” alisema.

Alisema matumizi mapya ya mabaki ya mkonge yanaweza kuongeza thamani ya zao hilo na kuwapa wadau wa sekta hiyo fursa zaidi za kibiashara, huku yakichangia kupunguza taka zinazotokana na shughuli za kilimo na viwanda.

Utafiti huo unafanyika kupitia mradi wa AgroVal, unaolenga kuongeza thamani ya mabaki ya kilimo na viwanda vya mazao kwa kuyaunganisha na uzalishaji wa chakula, bidhaa za kibaiolojia na nishati ya kibaiolojia.

Mradi huo unahusisha Taasisi ya Sayansi na Teknolojia ya Afrika ya Nelson Mandela (NM-AIST) nchini Tanzania, Chuo Kikuu cha Ufundi cha Denmark, Chuo Kikuu cha Pwani nchini Kenya na taasisi nyingine washirika.

Mtafiti wa NM-AIST, Dk. Clemence Ansbert, alisema bidhaa inayofanana na mbao inayotengenezwa kutokana na mabaki ya mkonge inaweza kuwa mbadala wa mbao za kawaida na kusaidia kupunguza utegemezi wa malighafi inayopatikana kwa kukata miti.

Alisema ubunifu huo unaweza kuchangia juhudi za kujenga Tanzania ya kijani kwa kuhimiza matumizi bora ya rasilimali zilizopo na kupunguza shinikizo kwa misitu.

Hata hivyo, mafanikio ya bidhaa hiyo katika kupunguza ukataji miti yatategemea gharama za uzalishaji, mahitaji ya soko na uwezo wake wa kuchukua nafasi ya mbao zinazotumika kwa sasa.

Kambona alisema TSB inaendelea kushirikiana na taasisi mbalimbali za utafiti, zikiwamo Taasisi ya Utafiti wa Kilimo Tanzania (TARI), NM-AIST, Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na Chuo Kikuu cha Dodoma, kutafuta njia za kibiashara za kutumia mabaki ya mazao ya kilimo.

Alisema uwasilishaji wa matokeo ya utafiti huo ni hatua ya awali ya kuyafikisha kwa wadau wengi zaidi, huku hatua zinazofuata zikitarajiwa kujumuisha majadiliano na wadau, hasa wawekezaji wanaoweza kusaidia kuendeleza teknolojia hizo.

Kiongozi wa utafiti huo, Profesa Anthony Mshandete, alisema mradi unalenga kubadilisha taka za kilimo na viwanda vya mazao kuwa bidhaa zenye thamani na nishati safi, ili kuongeza ufanisi katika matumizi ya rasilimali za asili.

Alisema utafiti huo pia unachunguza namna ya kuzalisha mbolea kwa kutumia lava za mdudu aina ya black soldier fly, ambazo zina uwezo wa kuchakata mabaki ya mkonge na kuyabadilisha kuwa malighafi yenye manufaa kwa kilimo.

Dk. Aziza Konyo alisema timu ya watafiti imebaini uwezekano wa kutumia mchakato huo, ambapo wadudu hao hubadilisha taka za kikaboni kuwa biomasi na mabaki yenye virutubisho vinavyoweza kutumika katika shughuli za kilimo.

Iwapo teknolojia hizo zitafikia hatua ya kuzalishwa kibiashara, zinaweza kuongeza mapato kwa wadau wa mkonge, kupunguza upotevu wa rasilimali na kufungua fursa mpya za uwekezaji katika uzalishaji wa bidhaa mbadala na nishati safi.